Namoz vaqtlariUmuman olganda, musiqa masalasi – ulamolar orasida eng ko‘p bahsli mavzulardan biri hisoblanadi. Chunki musiqani ochiq harom deb kelgan rivoyatlar sahih emas, sahih hadislarda esa bu masala ochiq harom deb aytilmagan [1] .
Hadislarda Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) duff bilan aytilgan qo‘shiqlarni tinglaganlari, Hasson (r.a.) Allohning Elchisini madh etib, himoya qilganida buni ma’qullaganlari va boshqa dalillar – dinni targ‘ib qiluvchi, xalqni vatanparvarlikka, imonlilikka, birlik va insoniylikka chaqiruvchi qo‘shiqlarga ruxsat borligiga dalil bo‘ladi. Shuningdek, bu masalada bir qancha sahobalar [2] , tobeinlar [3] va bir necha ulamolar [4] ruxsat berganlar.
Imom Abdu al-G‘ani an-Nabulusi al-Hanafi shunday degan: «Musiqa asboblari – ularning ko‘rinishi yoki chiqadigan ovozi sababli harom emas. Chunki qushlarning sayrashi ham ohangdir. Ulamolar qushlarning ohangi harom emasligiga ittifoq qilishgan. Agar musiqa bekorchilik yoki harom ishlarga aralashsa, o‘sha paytda man qilinadi» [5] .
Demak, dinni targ‘ib qiluvchi, xalqni vatanparvarlikka, imonlilikka, birlik va insoniylikka chaqiruvchi qo‘shiqlar va musiqaga ruxsat bor. Agar musiqa fosiqlikka, buzg‘unchilikka, yomonlikka, buzuqlikka va shariatimizda man qilingan ishlarga olib borsa, u holda man qilinadi.
Asrlar davomida islom diniga amal qilib kelgan qozoq xalqining milliy asbobi – dombira orqali qo‘shiq, terma va to‘lg‘u aytib, tinglovchini imonlilikka, ezgulikka, insoniylikka, Vatanni himoya qilishga, ota-onani qadrlashga chaqirishgan. Shuning uchun dombira chalishga ruxsat bor.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Shariat va fatvo bo‘limi
[1] Abu Bakr ibn Arabi Maliki, «Ahkamu al-Qur’an», 3/1494.
[2] Umar ibn Xattob, Hasson ibn Sobit, Amr ibn Os, Abdulloh ibn Zubayr, Bilol va boshqalar.
[3] Xorija ibn Zayd, Said ibn Musayyib, Ato ibn Abi Rabboh va Madinadagi ko‘plab fiqh ulamolari, shuningdek, Abu Muhammad Ibn Hazm, Abu Ishoq Ash-Shiroziy, Abdulghani An-Nabulusi va boshqalar.
[4] Abu Mansur al-Bag‘dodi ash-Shofi‘iy (429 h.q.), Ibn Abdulbarr al-Qurtubi al-Maliki (463 h.q.), shayx Abdulghani ibn Ismoil an-Nabulusi al-Hanafi (1143 h.q.), Abu al-Fadl Ja’far ibn Sag‘lab ash-Shofi‘iy al-Adfaui (748 h.q.), Hofiz Shamsuddin az-Zahabi ash-Shofi‘iy (748 h.q.), Iz ibn Abdussalam ash-Shofi‘iy (660 h.q.), Abu Bakr ibn Arabi Maliki (543 h.q.), Abu Hamid al-G‘azoli ash-Shofi‘iy (555 h.q.), Ibn Hazm al-Andalusi (456 h.q.), imom Muhammad Tahir al-Maqdisi (507 h.q.).
Zamonaviy ulamolar: Muhammad G‘azoli, Abdussattar Abu G‘udda, Mahmud Shaltut, Yusuf Qaradoviy va boshqalar.
[5] «Idohu ad-dalalati fi sima‘i al-alati», 20-bet.
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.