Namoz vaqtlariShariatga ko'ra, tabiiy yo'llar (og'iz, burun, to'g'ri ichak) orqali ichkariga biror narsa kirsa, ro'za buziladi. Ammo tana orqali kirsa, ro'za buzilmaydi. Bu haqda «Fatawa Hindiyya» kitobida "Teri orqali yog' kabi narsaning ichkariga kirishi ro'zani buzmaydi" deb aytilgan (1-jild, 266-bet).
Imom Abu Yusuf va Imom Muhammad (Alloh ularga rahmat qilsin) bu borada: "Qorin yoki boshdagi chuqur yarani davolash ro'zani buzmaydi. Chunki (ro'za buzilishi uchun) dori asosiy (tabiiy) yo'llar orqali ichkariga borishi shart. Ichkariga boradigan yo'lning torligi va davolash jarayonida uning to'silib qolishi sababli yara orqali dorining ichkariga yetib borishi ehtimoldan yiroq", – deganlar («Al-fiqh al-hanafi va adillatuhu», 1/392).
Imom Abu Hanifa (Alloh unga rahmat qilsin): "Qorin yoki boshdagi chuqur yarani davolaganda dori ichkariga yoki bosh miya tomon yetib borsa, bu ro'zani buzadi", – deb ogohlantirgan («Al-hidaya sharhu bidayat al-mubtadi», 1/557).
Zamonaviy ulamolar emlash orqali yuboriladigan dorilarni tanaga oziq va quvvat beradigan yoki faqat davolash uchun (oziq va quvvat bermaydigan) deb ikki guruhga ajratadi. Ular: "Teri ostiga yoki mushak ichiga faqat davolash uchun (oziq va quvvat bermaydigan) ukol qilinsa, ro'za ochilmaydi", – deydilar. Lekin tomirga ukol qilish (qon quyishdan tashqari) masalasida ulamolarning fikri har xil. Ularning ko'pchiligi "Tomirga qilinadigan ukol tanaga oziq va quvvat bermasa, ro'za buzilmaydi" deydi («Al-mufassal fi al-fiqh al-hanafi», 276-bet).
Emlash (vaksina) – bakteriya, virus kabi mikroorganizmlardan olinib, odam organizmiga yuqumli kasalliklardan oldini olish va immunitetini oshirish uchun qilinadigan preparat. Bu zarur oziq yoki organizmga quvvat beradigan vitamin emas. Shuning uchun odam tanasiga (teri ostiga, mushak ichiga, son yoki tomirga) ukol orqali emlash qilish ro'zani buzmaydi.
Hasan AMANKUL
«Minara» gazetasi, № 5, 2021 yil
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.