Farz, vojib va nafl namozlarning qaysilari jamoat bilan, qaysilari yakka holda o‘qilishi kerak?

Juma namozini o‘qish majburiy bo‘lgan erkaklar uchun juma namozini masjiddagi jamoat bilan o‘qish farzdir; besh vaqt namozning farzlarini jamoat bilan masjiddan o‘qish esa hanafiy va molikiy mazhablariga ko‘ra muakkad/kuchli sunnat hisoblanadi. Jamoat bilan namoz o‘qishning ahamiyatini ko‘rsatadigan hadis va tegishli oyatlarga asoslanib, hanbaliylar besh vaqt namozni jamoat bilan o‘qishni erkaklar uchun farz-i ayn, shofeiylar esa farz-i kifoya deb hisoblashgan. (Merğīnānī, el-Hidāye, 1/56-57; Kāsānī, Bedā’i, 1/155; Jezīrī, el-Mezāhibu’l-erbe‘a, 1/368-369)

Ramazon va Qurbon hayiti namozlari vojib namozlardan bo‘lib, jamoat bilan o‘qiladi. (Mavsīlī, el-Ihtiyār, 1/85) Sunnat namozlardan tarovih namozi jamoat bilan o‘qilishi mumkin. Tarovih namozi jamoat bilan o‘qilganda vitr namozi ham jamoat bilan o‘qilishi mumkin. Ramazon oyidan tashqari vitr namozini jamoat bilan o‘qish makruh hisoblanadi. (Mavsīlī, el-Ihtiyār, 1/69)

Nafl namozlardan kusuf (quyosh tutilishi) namozi va Imameyn fikriga ko‘ra istisqo namozi ham jamoat bilan o‘qiladi. (Mavsīlī, el-Ihtiyār, 1/70-72) Bular tashqarisidagi barcha sunnat va nafl namozlarni har kimning yakka holda o‘qishi ma’qul, jamoat bilan o‘qilishi esa makruh deb topilgan. (Saraxsī, el-Mebsūt, 2/144)

Nafl namozlardan bo‘lgan tasbeh namozining (Abu Dāvud, Tatavvu, 302 [1297]) jamoat bilan o‘qilishi haqida manbalarimizda ma’lumot yo‘qligi sababli, bu namozni ham yakka holda o‘qish ma’qulroqdir.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu