Namoz vaqtlariFitr sadaqasi, insonning boqishga majbur bo‘lmagan kambag‘al musulmonlarga beriladi. Fitr sadaqasi va ro‘za fidyasini berishi lozim bo‘lgan kishi bu mablag‘lardan bevosita yoki bilvosita foyda ko‘rmasligi lozim. Zakat uchun ham shu qoida amal qiladi. Shu sababli, bir kishi zakotini, fitr sadaqasini va fidyasini o‘zining usul va furu‘iga bera olmaydi. (Usul — insonning onasi, otasi, buvisi va bobosi; furu‘ esa — bolalari, nabiralari va ularning farzandlaridir.) Bundan tashqari, er-xotin ham bir-biriga zakot, fitr va fidya bera olmaydi.
Hanafiylarga ko‘ra quyidagilarga fitr berilmaydi:
a) Ona, ota, buvi va bobolarga, b) O‘g‘il, o‘g‘ilning bolalari, qiz, qizning bolalari va ulardan tug‘ilgan bolalarga, c) Turmush o‘rtog‘iga, d) Boyga, ya’ni asosiy ehtiyojlaridan tashqari nisob miqdorida mol-mulkka ega bo‘lgan kishiga, e) Otasi boy bo‘lgan voyaga yetmagan bolaga (Merğīnānī, al-Hidāya, 1/111-112)
f) Shofiiylarga va Imom Abu Yusufga ko‘ra fitr, musulmon bo‘lmagan kishiga ham berilmaydi. (Māwardī, al-Hāvī, 3/387; 10/519; Merğīnānī, al-Hidāya, 1/111)
Yuqorida zikr etilganlardan tashqari aka-uka, xola, tog‘a, amaki, amma va ularning bolalari, kelin, kuyov, qaynota va qaynona kabi qarindoshlarga agar ular boy bo‘lmasalar, zakot, fitr va fidya berilishi mumkin. (Zayla‘ī, Tebyīn, 1/301)
Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.