GUNOHNI YASHIRISH UCHUN YOLG'ON GAPIRISH MUMKINMI?

Yolg'on gapirish – ikkiyuzlamachilikning bir belgisi bo'lib, musulmonga yot illat va yomonlikka yetaklaydi. Shariatimizda yolg'on gapirish qat'iyan man etilgan va bu ikki dunyo baxtsizlikka olib borishi haqida ogohlantirilgan.

Ibni Mas'uddan rivoyat qilinadi:

لاَ يَصْلُحُ الْكَذِبُ فِي جِدٍّ وَلاَ هَزْلٍ، وَلاَ أَنْ يَعِدَ أَحَدُكُمْ وَلَدَهُ شَيْئًا ثُمَّ لاَ يُنْجِزُ لَهُ

“Jiddiy ham, hazil ham bo'lsa yolg'on gapirish mumkin emas. Shuningdek, biror kishi bolasiga biror narsa va'da qilib, keyin uni bajarmasligi ham to'g'ri emas” [1], – deyilgan.

Agar biror kishi gunoh qilib qo'ysa, chin dildan tavba qilib, uni yashirib, hech kimga aytmasligi lozim. Abu Hurayradan rivoyat qilinadi, Payg'ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) aytganlar:

كُلُّ أُمَّتِي مُعَافًى إِلَّا الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنْ الْمُجَاهَرَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيَقُولَ: يَا فُلَانُ عَمِلْتُ الْبَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا. وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ

“Ummatim ichida gunohini oshkor qiluvchilardan boshqasiga mag'firat qilinadi. Gunohini oshkor qilish misoli: bir kishi kechasi bir ish qilib qo'yadi, Alloh uning gunohini yashiradi. Lekin ertalab u: ‘Ey falonchi, men kecha bunday ish qildim, unday ish qildim’, – deydi. Alloh uning kechasi qilganini yashirgan edi, u esa ertalab Alloh yashirganini fosh qiladi” [2], – deydi.

Agar kimdir qilgan gunohini so'rab-surishtirsa, yolg'on gapirmasdan, ochiq ham aytmasdan, kinoya yoki ishora bilan javob berish joiz. Masalan, “Meni shu ishni qiladi deb o'ylaysanmi?” deb, go'yo qilmaganidek yoki “Buni faqat nodonlar qiladi” deb, ilgari nodonlikda qilganini, hozir esa tavba qilganini nazarda tutib javob berish mumkin. Yoki “Men bu ishni qilmaganman” deb, aynan bugun qilmaganini nazarda tutib aytish ham ruxsat. Payg'ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) aytadilar:

إنّ في المعاريض لَمَندوحةً عن الكذب

“Yolg'on gapirishga ehtiyoj qoldirmaydigan kinoya so'zlar yetarli” [3].

Imom Navaviy: “Zarurat bo'lsa, kinoya bilan gapirishda hech qanday zarar yo'q. Agar zarurat bo'lmasa, bu makruh sanaladi, harom emas. Lekin bu birovning haqqiga tajovuz qilish yoki haqiqatni to'sishga olib kelsa, unda harom bo'ladi” [4], deydi.

Xulosa qilib aytganda, gunoh qilgan kishi chin dildan tavba qilib, uni hech kimga aytmasdan yashirishi lozim. Agar kimdir so'rab-surishtirsa, yolg'on gapirmasdan yuqoridagi kabi kinoya bilan javob berish mumkin.

Shariat va fatvo bo'limi

• [1] Buxoriy, al-Adab al-Mufrad, №387.

• [2] Buxoriy, №6069. Muslim, №2990.

• [3] Buxoriy, №857.

• [4] al-Azkar, 1/482.