Hayz yoki nifos holatidagi ayol masjidga kira oladimi?

Islom olimlarining katta ko‘pchiligiga ko‘ra, ayollarning hayz yoki nifos holatida masjidga kirishlari joiz emas. (Mevsılî, el-İhtiyâr, 1/13; Mevvâk, et-Tâc, 1/552; Şirbînî, Muğni’l-muhtâc, 1/279)

Hayz va nifos holatlari dinimizda hukman nopoklik deb hisoblanadi va ibodatlarga to‘sqinlik qiladi. Masjidlar esa ibodat joyidir. Payg‘ambarimiz (s.a.s.) “Men hayzli ayol va junub kishining masjidga kirishini/masjiddan bo‘lishini halol deb bilmayman.” (Abu Dovud, Tahorat, 90 [232]; Ibn Huzayma, as-Sahih, 2/284 [1327]), “Masjid hayzli ayol va junubga halol emas.” (Ibn Moja, Tahorat, 126 [645]) deb marhamat qilganlar. Ba’zi olimlar esa zarurat bo‘lsa, masalan, masjiddagi biror narsani olish uchun hayzli ayolning masjidga kirishini yoki masjiddan o‘tib ketish yo‘li yaqinroq bo‘lsa, masjiddan o‘tib ketishini joiz deb hisoblashgan. (Ibn Qudama, al-Mug‘ni, 1/107; Shirbiniy, Mug‘ni’l-muhtoj, 1/279) Hanafiylar ham zarurat bo‘lsa, junub kishi tayammum qilgan holda masjiddan o‘tib ketishi va zarur bo‘lganicha turishini joiz deb hisoblashgan. (Kasanī, Bada’i, 1/38) Hanbaliylardan bir qarashga ko‘ra, junub, hayzli yoki nifosdagi kishi namoz uchun tahorat olsa, masjiddan bo‘lishi mumkin. (Mardoviy, al-Insaf, 1/347-348) Zohiriylarga ko‘ra esa hayzli ayol masjidga kirishi va u yerda turishi mumkin. (Ibn Hazm, al-Muhalla, 1/400-402) Zarurat bo‘lsa, ushbu qarashlarga ham amal qilinishi mumkin.

Hayz yoki nifosdagi shaxslar haqidagi ushbu hukmlar, devor yoki boshqa narsa bilan o‘ralib, masjid sifatida qurilgan va ichida i’tikof qilish to‘g‘ri bo‘lgan joylarga taalluqlidir. Shu sababli, masjid hovlisi va unga qarashli boshqa joylar, holatga qarab imomga ergashish mumkin bo‘lgan joylar masjiddan farqli baholangan. Bu joylar hanafiy va hanbaliylardan kelgan to‘g‘ri qarashga ko‘ra, bu masalada masjid hukmiga bo‘ysunmaydi. (Ibn Abidin, Raddul-muhtar, 1/171; Ibn Qudama, al-Mug‘ni, 3/196)

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu