Namoz vaqtlariJuma namozida hutba o‘qilayotgan paytda jamoat gapirmasdan tinglashi, salom olib bermasligi va boshqa ish bilan shug‘ullanmasligi lozim. Bu borada Rasululloh (s.a.v.) shunday deganlar: “Juma kuni imom hutba o‘qiyotganida do‘stinga faqat ‘tingla’ desang ham, baribir bekor, keraksiz gapirgan bo‘lasan.” (Buxoriy, Jumu‘a, 36 [934]; Muslim, Jumu‘a, 11-12 [851]) Bu hadis hutbani tinglash borasidagi e’tiborni ko‘rsatadi.
Hutba o‘qilayotgan paytda masjidga kelgan kishi avvalki sunnatni o‘qimay, o‘tirib hutbani tinglashi kerak. (Kasoniy, Badoyi‘, 1/263-264; Ibn Obidin, Raddul-muxtor, 2/158; Alouddin, al-Hadiyyat ul-‘Aloiyya, 96)
Payg‘ambarimiz (s.a.v.) amaliyotini inobatga olgan islom olimlari, xatib ikkinchi hutbada mo‘minlar uchun mag‘firat va kechirim so‘rashi, ularning salomatligi va tinchligi uchun Allohdan (j.j.) duo qilishi mustahab ekanini aytganlar. Xatib minbarga chiqqanidan namoz tugaguncha bo‘lgan vaqtni bir butun deb baholagan hanafiy ulamolari, namozda man qilingan har bir narsa hutbada ham man qilingan, degan qoidani asos qilib olganlar. Shu bois xatibni diqqat bilan tinglash, jamoat gapirmasdan sukut saqlashi, salom olib bermasligi, nafl namoz o‘qimasligi lozimligini, biroq hutbada duo qilinsa, ichida “omin” deyish yoki Payg‘ambarimiz (s.a.v.) ismi zikr qilinsa, ichida salovat aytish joizligini aytganlar. (Kasoniy, Badoyi‘, 1/264; Ibn Obidin, Raddul-muxtor, 2/159) Lekin ovoz chiqarib “omin” deyish to‘g‘ri emas. (Alouddin, al-Hadiyyat ul-‘Aloiyya, 97)
Xulosa qilib aytganda, hutba vaqtida jamoat xatibni tinglaydi, gapirmaydi va boshqa ish bilan shug‘ullanmaydi. Biroq Payg‘ambarimiz (s.a.v.) ismi tilga olinganda ichida salovat aytishi va xatibning duosiga ham ichida “omin” deyishi mumkin. (qarang: Kasoniy, Badoyi‘, 1/264; Ibn Obidin, Raddul-muxtor, 2/158-159)
Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.