ISLOM A'ZO KO'CHIRISHGA RUXSAT BERADIMI?

Ba'zi kasalliklar inson a'zosining faoliyatini to'xtatib, uni almashtirish zaruratini keltirib chiqarishi mumkin. A'zo ko'chirish (transplantatsiya) deganda a'zolar (yoki ularning qismlari), to'qimalar (yoki ularning qismlari)ni boshqa joyga yoki boshqa odamga ko'chirib o'tkazish tushuniladi. Bugungi kunda buyrak, jigar, yurak, o'pka, oshqozon osti bezi kabi a'zolar transplantatsiya qilinmoqda.

Allohning elchisi (u zotga Allohning salovoti va salomi bo'lsin): «Ey Allohning bandalari, kasal bo'lsangiz, davolaninglar! Chunki Alloh Taolo har bir dardni davosi bilan yaratgan. Davosi yo'q dard — o'lim va qarilik», — degan (Ahmad).

Misr fatvo markazi, Islom konferensiyasi tashkiloti huzuridagi Fiqh akademiyasi va Quvayt Din ishlari vazirligi bu masalada fatvo chiqargan. Unda shunday deyiladi: «A'zolarni ko'chirishga tirik odamdan ham, vafot etgan odamdan ham ruxsat beriladi. Vafot etgan insonning a'zosini transplantatsiya qilish uchun quyidagi shartlar bajarilishi lozim:

1. A'zo ko'chirish bemorni davolashning yagona yo'li ekanini malakali mutaxassis tasdiqlashi; 2. Faqat transplantatsiya bemorga yordam berishi haqida shifokorlarning ishonchi bo'lishi; 3. Donor bo'lgan inson hayotligida vafotidan keyin a'zosini transplantatsiya qilishga rozilik bergan bo'lishi; 4. Donor tibbiy va diniy jihatdan vafot etgan deb e'lon qilinishi; 5. Donor a'zolarini tovar sifatida sotishga qat'iyan taqiq qo'yilishi; 6. Bemor o'z a'zosini ko'chirishga rozilik berishi.

Tirik insonning a'zosini transplantatsiya qilish uchun esa quyidagi shartlar bajarilishi kerak: 1. Donorning a'zosini olganda uning sog'lig'iga zarar yetmasligi haqida malakali shifokorlar xulosa chiqargan bo'lishi; 2. Donordan ma'lum bir a'zo olinishi uning hayotiga xavf tug'dirmasligi; 3. Inson a'zosini savdo ob'ektiga aylantirmaslik va undan moddiy manfaat ko'zlamaslik shart» deyiladi.

Qozog'iston musulmonlari diniy boshqarmasi Ulamolar kengashi ham 2015 yilda bu masalada shunday fatvo qabul qilgan.

Hasan AMANKUL