Namoz vaqtlariKrematsiya (lotincha cremare – "yoqmoq, yoqish") – vafot etganlarning jasadini yoqish usuli hisoblanadi. Bu usul ilk bor kechki neolit va bronza davrida (miloddan avvalgi III–II ming yilliklarda) paydo bo‘lgan. Qadimgi yunon va rimliklar bu usuldan keng foydalangan. Yaponiya, Hindiston va Janubi-Sharqiy Osiyoning boshqa mamlakatlarida ham krematsiya qadimdan amalda. Krematsiya buddaviy dafn marosimlari bilan bog‘liq. Yevropa mamlakatlarida esa cherkov krematsiyani "kofir xalqlarning" urf-odatlari, ya’ni shamanlik deb e’lon qilgan.
Bundan tashqari, xristianlik nuqtai nazaridan ham krematsiya "qayta tirilish" va "oxirat hayoti" haqidagi Injil ta’limotlariga zid hisoblanadi.
Yevropada jasadlarni yoqish faqat XIX asrning ikkinchi yarmida qayta tiklandi. Maxsus krematoriylar keng tarqaldi (birinchi krematoriy 1876 yilda Milanda qurilgan). Yevropada krematsiya qilingan kul maxsus idishlarda saqlanadi yoki dafn qilinadi.
Jasadni maxsus pechda yoqish va kulini dafn qilish ko‘plab qadimgi xalqlarda, jumladan, qadimgi slavyanlarda "olovda dafn qilish" shakli hisoblangan. Islom qonunlariga ko‘ra, musulmonlarning jasadi krematsiya qilinmaydi. Bu inson sha’nining muqaddasligiga zid. Qur’onda Alloh insonni boshqa mavjudotlardan ustun qilgani aytiladi.
وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلا
«Biz Odam farzandlarini aziz qildik, ularni quruqlik va dengizda yuritdik, ularga pok rizqlar berdik va ularni ko‘plab boshqa mavjudotlardan ustun qo‘ydik» [2].
Payg‘ambar (u zotga Allohning salomi va barakoti bo‘lsin) ham hech bir jonivorni olov bilan jazolash mumkin emasligini ogohlantirganlar. Yana bir hadislarda Payg‘ambar (u zotga Allohning salomi va barakoti bo‘lsin) shunday deganlar: «Mayyitning suyagini sindirish tirik odamning suyagini sindirish bilan barobar» [3]. Ya’ni, inson tirik bo‘ladimi yoki vafot etgan bo‘ladimi, har doim hurmatga loyiq.
Qur’onda dafn qilish namunasi Hobil va Qobil voqeasida (Hobil va Qobil) keltirilgan. Shariat qonunlariga ko‘ra, vafot etgan inson jasadi dafn qilinadi. Mayyitni yoqish dinimiz qoidalariga zid.
Shariat va fatvo bo‘limi MUFTIYAT
<p>[1] "Janoza va dafn marosimi", 114-bet, Astana 2018</p>
<p>[2] "Isro" surasi, 70-oyat</p>
<p>[3] Ibn Moja rivoyati</p>
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.