ИТИКОФ ВОЖИБМИ?

«Итикаф» сўзи маълум бир жойда туриш, ўша ерда чекланиш маъносини англатади. Шариат нуқтаи назаридан эса, бу ибодат қилиш ниятида масжидда маълум вақт қолиш демакдир. Аёллар эса итикафни уйларида адо этадилар.

• Итикафнинг 3 тури бор: мустахаб, суннат муаккада (тасдиқланган суннат) ва важиб.

Мустахаб итикаф исталган вақтда адо этилиши мумкин. Мусулмон киши масжидга итикаф ниятида кириб, ибодатлар билан машғул бўлади. Бу итикаф муайян вақт билан чегараланмаган. Унинг давомийлиги бир неча соат ёки бир неча кун бўлиши мумкин. Мустахаб итикафда бўлган киши учун рўза тутиш афзал.

Суннат муаккада итикаф Рамазон ойининг охирги ўн кунида адо этилади. Аввал Пайғамбар (соллаллоҳу алайҳи васаллам) Рамазоннинг ўрта ўн кунлигида итикафда ўтирганлар, кейин эса охирги ўн кунликда ўтирганлар ва умрларининг охиригача шу амални давом эттирганлар. Кейинчалик у зотнинг завжалари ҳам итикаф қилганлар (Бухорий, Муслим). Лекин Рамазоннинг охирги ўн кунида камида бир кун, тонгдан қуёш ботгунча, ибодат ниятида масжидда итикафда ўтириш жоиз.

Важиб итикаф инсон назр қилганда вожиб бўлади. Масалан, бир мусулмон: «Аллоҳга қасамки, бу куни итикаф қиламан» ёки «Касалимдан тузалсам, албатта итикаф қиламан», деса, бу ваъдасини бажариши шарт бўлади. Ҳанафий мазҳабига кўра, важиб итикафда рўза тутиш шарт.

Итикафда бўлган киши масжидда намоз ўқийди, Қуръон тиловат қилади, динни ўрганади, зикр айтади, китоб ўқийди, ваъз тинглайди, овқат ейди ва шу ерда тунарди. Дунёвий ишлар билан шуғулланиш ва дунёвий суҳбатлар қилиш макруҳ ҳисобланади. Фақат ҳожатхонага бориш, таҳорат олиш каби эҳтиёжлар учун масжидни тарк этиш мумкин.

Баъзи уламолар эркакларга ҳам агар улар шал бўлиб қолган ёки мажбуриятда бўлсалар, уйда итикаф қилишга рухсат беришган. Ҳозирги фавқулодда ҳолатларда агар масжидда итикаф қилишга рухсат берилса, масжидда адо этиш лозим. Агар мумкин бўлмаса, уйда ҳам ўтказиш мумкин.

Ҳасан АМАНҚУЛ,

Шариат ва фатво бўлими раҳбари ўринбосари,
«Мунара» газетаси, 9-сон, 2020 йил