Jinlar va shaytonlar odamlarga zarar yetkazishi mumkinmi?

Jinlar ham odamlar kabi mas’uliyatli mavjudotlar sifatida yaratilgan. (ez-Zâriyât, 51/56) Allohga ishonib, Unga ibodat qiladigan, yaxshi amallar qiladigan jinlar bo‘lgani kabi, odamlarga zarar yetkazishni istaydigan va ularni iymon va yaxshi amaldan to‘sishga harakat qiladigan kofir jinlar ham bor. Qur’oni Karimda inson va jinlarning shaytonlari haqida so‘z yuritiladi: “Shunday qilib, Biz har bir payg‘ambarga inson va jin shaytonlarini dushman qildik. Ular bir-birlariga aldash uchun yaltirab gaplar pichirlashadi. Parvardigoring xohlasa edi, buni qila olmasdilar. Bas, ularni tuhmatlari bilan o‘z holiga qo‘y.” (el-An‘âm, 6/112) Ushbu oyatda ko‘rsatilganidek, shayton ishini qiladigan jinlarga shayton deyiladi. Shaytonlarning boshlig‘i bo‘lgan Iblisning jinlardan ekani esa Kahf surasining 50-oyatida quyidagicha bayon qilinadi: “Eslang, Biz farishtalarga: ‘Odam uchun sajda qilinglar’, degan edik, Iblisdan boshqa hammasi sajda qildilar. Iblis esa jinlardan edi va Parvardigorining buyrug‘idan chiqdi. Endi sizlar Meni tashlab, Iblis va uning zurriyotini o‘zingizga do‘st qilasizmi? Holbuki ular sizlarga ochiq dushmandir. Bu zolimlar uchun naqadar yomon mukofotdir!”

Umuman olganda, Qur’oni Karimga va xususan yuqorida keltirilgan ikki oyatning o‘zbekcha ma’nosiga qaraganda, shaytonlarning va shunga ko‘ra jinlarning yomonlari odamlarga zarar yetkazishni istashlari avvalo iymon va amal nuqtai nazaridandir. Chunki Qur’onga va Payg‘ambarimiz (s.a.s.)ning bayonlariga ko‘ra, shayton va shayton ishini qiladigan jinlarning dushmanligi faqat odamlarni aldash va yomonlikka undash orqali bo‘ladi, moddiy yoki jismoniy zarar yetkazish haqida so‘z yuritilmaydi. Shu sababli, Ulug‘ Alloh: “Shaytonning izidan yurmanglar. Zero, u sizlarga ochiq dushmandir.” (el-Baqara, 2/208) deb marhamat qilgan. Bu yerda shaytonning izidan yurmanglar deganda, shayton va jinlarning vasvasasiga berilib, yomon amallar qilmaslik nazarda tutilgan. Jin surasining 6-oyatida esa shunday deyiladi: “Darhaqiqat, odamlardan ba’zi kishilar jinlardan ba’zilariga sig‘inardilar, natijada jinlar ularning haddidan oshishlarini yanada kuchaytirardilar.” Ushbu oyatda tushuntirilganidek, jinlarning odamlarga zarar yetkazishi Ulug‘ Allohning ochiq ogohlantirishiga qaramay, odamlarning jinlarga sig‘inib, ular bilan aloqa qilish va yordam kutish istaklari sababli bo‘ladi. Shu bois, Falak va Nos suralarida bu holatga ishora qilinib, odamlar jinlarning va har qanday maxluqotning yomonligidan va vasvasasidan hamma narsaning Parvardigori bo‘lgan Ulug‘ Allohga panoh so‘rashga undalgan. Demak, chin dildan Allohga ishonganlarga shaytonlar va jinlarning hukmronligi, bosimi yoki zarar yetkazishi mumkin emas. Shayton va jinlardan bo‘lgan shaytonlarning hukmronligi va zarari faqat uni do‘st tutganlar va Allohga shirk keltirganlar uchundir. (qarang: en-Nahl, 16/99-100)

Shu bois, mo‘minlar jin va inson shaytonlarining har qanday yomonligidan va zararidan Allohga (c.c.) panoh so‘rashi va ulardan qo‘rqmasligi lozim. Ularga hech qanday moyillik qilmaydigan va irodasini faqat haq va haqiqat yo‘lida ishlatadigan kishilar jin va shaytonlardan kelishi mumkin bo‘lgan har qanday ta’sir va zarardan asrab qo‘yinadi.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu