Juma xutbasida qilinadigan duoga "omin" deyish joizmi?

Islom olimlari juma haqidagi hadislarni va Rasulullohning (s.a.s.) amaliyotini inobatga olgan holda xutbaning asosini tashkil etuvchi rukunlar, sahih xutbada rioya qilinishi lozim bo‘lgan shartlar va xutbaning odoblarini aniqlab berishgan. (Kâsânî, Bedâ’i, 1/263) Xatib xutba o‘qiyotganida jamoaning gaplashishi to‘g‘ri emasligini bildiruvchi hadislar mavjud. (Buhârî, Jumu'a, 36 [934]; Muslim, Jumu'a, 11 [851]; Muvatta', Jumu'a, 6; Abu Dâvûd. Salât, 234 [1112]; Tirmizî, Jumu'a, 368 [512]; Nesâî, Jumu'a, 22 [1401]) Hanafiy va Shofiiylar ushbu hadislarga asoslanib, xutba vaqtida gaplashishni makruh, Hanbaliy va Molikiylar esa harom deb hisoblashgan. (Kâsânî, Bedâ’i, 1/263; Shirbînî, Muğni’l-muhtâc, 1/553) Boshqa tomondan, yana Rasulullohning (s.a.s.) amaliyotini inobatga olgan Islom olimlari xutbada mo‘minlarga duo qilish mustahab yoki rukun ekanini aytishgan. (Kâsânî, Bedâ’i, 1/263)

Shunga ko‘ra, xutbani tinglash, shu paytda boshqa ishlar bilan shug‘ullanmaslik va gaplashmaslik lozim. Biroq Payg‘ambarimizning (s.a.s.) ismi tilga olinganda jim holda salavot aytilishi, xatibning duosiga "omin" deyilishi gaplashish hisoblanmagani uchun, bularni qilishda hech qanday zarar yo‘q. (qarang: Kâsânî, Bedâ’i, 1/264; Ibn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 2/158-159)

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu