Kasallik bilan og'rigan odamga ro'za tutish vojibmi?

Alloh taolo Qur'onda shunday deydi:

«Farz ro'za sanalgan va ma'lum kunlarda ado etiladi. Orangizdan kimdir kasal bo'lib qolsa yoki safarda bo'lsa va ro'za tutolmasa, (qazo bo'lgan kunlarini) boshqa vaqtda tutadi. Ro'za tutishga kuchi yetmaydiganlar (ya'ni keksalar va surunkali kasallikka chalinganlar qazo bo'lgan har bir kun uchun) fidya sifatida bir kambag'alning (bir kunlik ikki mahal) ovqatini (yoki uning pulini) beradi», – deyiladi ("Baqara" surasi, 184-oyat).

Agar ro'za tutgan odamning kasalligi yoki zaifligi vaqtinchalik bo'lsa, qolgan kunlarini Ramazon oyidan keyin to'ldirib beradi. Qazo ro'zani uzluksiz tutish shart emas. Xohlasa bo'lib-bo'lib, xohlasa ketma-ket tutadi. Qazosini keyingi Ramazongacha tutishga ulgurmasa, uni Ramazondan keyin ham ado qilishi mumkin.

Agar sil kasali, saraton, qandli diabet, oshqozon yarasi, nafas yoki yurak astmasi kabi tuzalishidan umid uzilgan kasallikka chalinganlar va yoshi katta keksalar ro'za tutishga qodir bo'lmasa, ro'za tutmaydi. Bunday odamlar Ramazon oyida tutolmagan ro'zasi uchun fidya (to'lov) beradi.

Fidya – bu o'rtacha bir odamning kuniga ikki mahal (ertalab va kechki) yeydigan ovqati. Uning miqdori bu yil 2500 tenge deb belgilandi. Fidya berishga imkoniyati bo'lmasa, to'lovdan ozod qilinadi. U odam Alloh taolodan mag'firat so'raydi. Agar keyinchalik kasallikdan tuzalib ketsa yoki kuchga kirsa, uzri bekor bo'ladi va bergan fidyasi hisobga olinmaydi ("Al-fatawa al-hindiyya", 1/227). Ya'ni avvalgi ro'zalarining qazosini ado qiladi.

Ramazon oyining qazosini ado qila olmagan odam vafotiga yaqinlashganda, ortida qolgan molidan fidya berishni vasiyat qiladi. Bu vasiyat marhumning mol-mulkining uchdan biridan olinadi ("Al-mufassal fi al-fiqh al-hanafi", 286). Fidya kambag'allarga, ehtiyojmandlarga, holi og'ir insonlarga tarqatiladi.

Tayyorladi: Hasan AMANKUL

"Munara" gazetasi, №7, 2021 yil