Namoz vaqtlariBa'zan ko'chada ketayotib pul yoki qimmatbaho biror narsa topib olamiz. Uni o'zimizga olish mumkinmi? Yoki uni sadaqa qilish kerakmi? Balki umuman tegmaslik kerakdir? Bu hozirgi kunda tez-tez uchraydigan masalalardan biri.
Shariatga ko'ra, yo'qolgan narsa topgan odam uni topganini odamlarga e'lon qilib, egasini izlashga harakat qilishi lozim. "Kim ko'ribdi" yoki "Alloh menga berib turgandir" degan fikr bilan ko'chadan topgan narsani cho'ntagiga solib ketish musulmonchilikka to'g'ri kelmaydi.
Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (Alloh undan rozi bo'lsin) rivoyat qilgan hadishda: "Payg'ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo'lsin): 'Kim yo'qolgan narsani yashirincha o'ziga olib olsa, u adashgan bo'ladi', degan (Muslim, Ahmad).
Ko'chadan biror narsa topgan odam: "Kimdir biror narsasini yo'qotgan bo'lsa, falon joyga borsin, falon odamga murojaat qilsin!" deb odamlarga xabar qilishi kerak. Izlab kelgan odam topilgan buyumning belgilari va sifatini aytib, o'zini egasi ekanini isbotlashi lozim.
Agar topilgan narsa meva, ovqat kabi tez buziladigan bo'lsa, uni yeyishga ruxsat etiladi. Ko'p miqdorda bo'lsa, qozining buyrug'i bilan uni sotib, pulini omonat sifatida saqlab turiladi (Fatawa Hindiyya, 2/300).
Agar egasi topilmasa, topgan odam bu narsani bir yil saqlaydi. Egasi kelsa, omonatini qaytarib beradi. Kelmasa, u narsa topgan odamning mulkiga aylanadi. Lekin oradan qancha vaqt o'tmasin, egasi izlab kelsa, u odam o'sha narsani yoki uning qiymatini qaytarib berishi shart.
Sahobalar Payg'ambarimizdan (u zotga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) topilgan oltin yoki kumush haqida so'rashdi. Alloh elchisi: "Idishi va bog'ichini aniqlab ayt. So'ngra bir yil kut. Agar egasini topmasang, uni o'z ehtiyojingga ishlat. Lekin u senga omonat bo'lib turadi. Qachon egasi talab qilib kelsa, uni qaytarib ber", degan (Muslim).
Demak, birovning yo'qolgan narsasi oradan qancha vaqt o'tmasin, topgan odamning mulkiga butunlay aylanib qolmaydi. Qachon egasi chiqsa, uni qaytarib berish yoki uning qiymatini to'lash majburiyat bo'ladi.
Hasan AMANQUL
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.