Masjidul Haromda ayollar va erkaklarning bir safda namoz o‘qishi joizmi?

Jamoat bilan namoz o‘qilganda, imomning orqasida avval erkaklar, so‘ng erkak bolalar, undan keyin esa ayollar saf tortadilar. Bu tartibni Rasululloh (s.a.v.) o‘rgatganlar. (Muslim, Salât, 132 [440]; Abu Dovud, Salât, 98 [678]; Nasoiy, Imomat, 33[820]; Ibn Moja, Iqomatus-salavat, 52 [1000]) Ushbu tartibda erkaklar va ayollar o‘rtasidagi navbatga rioya qilish farz, erkaklar va erkak bolalar o‘rtasida esa sunnatdir. (Marg‘inoniy, al-Hidoya, 1/58; Kosoniy, Badoyi‘, 1/159)

Jamoat bilan o‘qiladigan namozlarda erkaklarning ayollar bilan bir qatorda turishi “muhozat an-niso” deb ataladi, ya’ni ayolning erkaklar bilan bir safda yonma-yon yoki erkaklarning oldida namoz o‘qishi. Jamoat bilan namozni erkak va ayollar aralash holda shu tarzda o‘qish barcha mazhablarga ko‘ra to‘g‘ri deb hisoblanmaydi. Biroq bu holat erkaklarning namoziga ta’siri borasida ixtilof qilingan.

Hanafiy mazhabiga ko‘ra, jamoat bilan o‘qiladigan namozda bir ayol yoki balog‘at yoshiga yetgan yoki yaqinlashgan qiz, bir erkakning oldida yoki yonida namoz o‘qisa, ular orasida bir to‘siq yoki shunga o‘xshash bir to‘siq yoki bir odam bo‘yi balandlik farqi bo‘lmasa, orqasidagi va yonidagi erkakning namozi sahih bo‘lmaydi. (Ibn Obidin, Raddul-muhtar, 1/573-574)

Shofeiy, Molikiy va Hanbaliy mazhablariga ko‘ra, ayol va erkak yonma-yon turib namoz o‘qishi ikki tomonning ham namozini buzmaydi. Lekin bunda makruhlik bor. (Rofe’iy, al-‘Aziz, 2/174; Ibn Qudama, al-Mughni, 2/179; Xattob, Mavohib, 2/107; Buhutiy, Kashshof, 1/329-330; Jaziriy, al-Mazahibul-arba‘a, 1/268) Ka'bada esa zarurat sababli bu makruhlik ham ko‘tariladi. Chunki u yerda ayollar va erkaklarning alohida-alohida joylarda namoz o‘qishi juda qiyin.

Shu holatda haj mavsumida hanafiy mazhabiga amal qiladigan ayollar va erkaklar alohida joyda namoz o‘qish imkoniyati bo‘lmasa, bu borada zikr etilgan ijtihodlarga amal qilib namozlarini o‘qishlari mumkin.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu