MAWLIDNI NISHONLASH MUMKINMI?

Mawlid – Payg‘ambarimizning (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) tug‘ilgan kunini nishonlash marosimi. Bu bayram hijriy taqvim bo‘yicha robi‘ul avval oyining 12-kuniga to‘g‘ri keladi. Uni butun bir oy davomida nishonlash mumkin. Mawlidda mawlid sharif she’rlari, salovat va duolar o‘qiladi. Shuningdek, Payg‘ambarimizning (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) hayoti, axloq-adobi haqida va’z-nasihatlar aytiladi. Shu sababli Payg‘ambarimizning (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) mawlidini nishonlash mustahab hisoblanadi.

Ibnu Abbosdan rivoyat qilinadi: "Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) Madinaga kelganlarida yahudiylarning Ashuro kuni ro‘za tutayotganini ko‘rdilar. Ulardan: 'Nima uchun bu kunda ro‘za tutyapsizlar?' deb so‘radilar. Ular: 'Bu – Fir’avn suvga g‘arq bo‘lib, Muso najot topgan buyuk kun. Biz Allohga shukr sifatida shu kuni ro‘za tutamiz', deb javob berishdi. Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) ham o‘sha kuni ro‘za tutdilar va boshqalarga ham ro‘za tutishni buyurdilar" [1].

Allohga shukr qilish – ro‘za tutish, sadaqa berish, Qur’on o‘qish kabi ibodatlar bilan amalga oshadi. Payg‘ambarimiz Muhammad (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) – Alloh taoloning yaratgan eng ulug‘ ne’matlaridandir. Chunki u zot orqali islom, iymon, jannat va do‘zaxdan najot xabari keldi. Payg‘ambarimizning (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) tug‘ilganiga quvonch bildirib nishonlash, kambag‘allarga taom berish, va’z-nasihat qilish – bularning barchasi Alloh taolo roziligiga eltuvchi shukr amallaridir. Alloh taolo Qur’onda shunday deydi:

لَقَدْ مَنَّ اللهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

"Avval ochiq adashuvda bo‘lsalar ham, Alloh mo‘minlarga o‘zlaridan bir elchini yuborib, ularga oyatlarini o‘qib, ularni (kufrdan) poklab, Kitob (Qur’on) va hikmatni (sunnatni) o‘rgatgani bilan ularga ulkan ne’mat berdi" [2], – deb aytgan.

Bundan tashqari, Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) o‘z tug‘ilgan kunini ulug‘lab, shukrini ro‘za bilan bildirgan. Abu Qatodadan rivoyat qilinadi:

"Payg‘ambarimizdan (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) dushanba kunining ro‘zasi haqida so‘ralganda: 'O‘sha kuni men dunyoga keldim va shu kuni menga vahiy nozil bo‘ldi' [3] – deb javob berdilar. Ulamolar yuqoridagi hadis va dalillarga asoslanib, mawlidni nishonlash mumkin deganlar [4].

Ba’zi kishilarning mawlidni bid’at deb, uni salaf (sahobalar, tobeinlar va ularga ergashganlar) ulamolari qilmagan degan gaplari taqiqlashga dalil bo‘la olmaydi. Chunki Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) o‘zi yaxshilikka olib boradigan ishni "sunnat" deb atab, uni qilgan kishiga savob yozilishini aytgan. Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin):

"Kim islomda 'sunnatu hasana' – yaxshi yo‘l boshlab (odat joriy qilsa), unga o‘sha ishning savobi va undan keyin unga amal qilganlarning savobidek savob yoziladi. Kim islomda yomon yo‘l boshlab, unga amal qilsa, unga o‘sha ishning gunohi va undan keyin unga amal qilganlarning gunohidek gunoh yoziladi" [5], – dedilar.

Bu hadisdagi "sunnatu hasana" – shariat qoidalariga, din asoslariga zid bo‘lmagan barcha ezgu amallarni o‘z ichiga oladi. Bunga Umar (r.a.) odamlarni bir imom ortiga to‘plab tarovih namozini o‘qitgani, Usmon ibn Affon (r.a.) Qur’onni jamlagani, juma namoziga ikkinchi azon qo‘shgani va boshqalar dalil bo‘ladi.

Mawlidni nishonlashni Ibn Hajar Asqalaniy, Hofiz Suyutiy, Abdulloh ibn al-Hajj, Hofiz as-Sahaviy, Hofiz al-Qastalaniy, Hofiz Ibn ash-Shama, Ibn Hajar al-Haytamiy kabi sharq va g‘arb ulamolari ma’qullagan[6]. Shuning uchun Payg‘ambarimizning (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) mawlidini nishonlash shariatga zid emas.

Bovurjon Abdualiyev

Shariat va fatvo bo‘limi

• [1] Buxoriy, Muslim.

• [2] "Oli Imron" surasi, 164-oyat.

• [3] Muslim, №1162.

• [4] Ibn Rajab Hanbaliy, Latoiful ma’rif, 98. Ali Jum’a, Al-Bayan, 169-174.

• [5] Muslim, №1017.

• [6] As-Suyutiy, al-Haviy lil-fatawa, 1/181-189. Mulla Ali Qori, al-Mavrud ar-Raviy, 307. Al-Qastalaniy, al-Mavohib al-Ladunniya, 1/148. Ibn ash-Shama, al-Bais ala inkari al-bid’a, 1/23-24. Al-Haytamiy, al-Fatawa al-Hadisiya, 202.