"MONOPOLIYA" O‘YNASH MUMKINMI?

Yildan yilga kattalar va bolalar uchun, yakka va juftlikda, onlayn va oflayn o‘yinlar turlari ko‘payib bormoqda. Bunga monopoliya, fant, erudit kabi o‘yinlarni misol qilish mumkin.

Bunday o‘yinlar biroz ko‘ngil ochish, sog‘liqni tiklash, bolalarning fikrlash qobiliyati va diqqatini rivojlantirish, bilimga qiziqishini oshirish, topqirlik va chaqqonlikka o‘rgatish uchun foydali bo‘lishi mumkin. Lekin o‘yin o‘ynab vaqtining ko‘p qismini behuda o‘tkazsa, o‘yinga qaram bo‘lib qolsa, darsiga, ishiga yoki kundalik hayotiga zarar yetkazsa, o‘yinni qimorga aylantirsa, o‘yin oxiri janjal yoki gunoh, jinoyatga olib kelsa, bunday o‘yinlardan ehtiyot bo‘lish lozim.

Islom diniga ko‘ra quyidagi belgilar mavjud bo‘lsa, bunday o‘yinlarni o‘ynash taqiqlanadi:

• O‘yinga pul yoki boshqa bir sovrin tikish (masalan, yutqazgan odam ovqat pulini to‘laydi yoki g‘olibga biror narsa sotib olib beradi). Bu qimor hisoblanadi.

  Qur’oni Karimda: «Ular sendan (mast qiluvchi) sharob va qimor o‘yinlari haqida so‘rashadi. Ularga ayt: «Ikkalasida ham katta gunoh va odamlar uchun bir qancha foydalar bor. Lekin ularning foydasidan ko‘ra gunohi va zarari ancha ko‘p», – deb ayt» ("Baqara" surasi, 219-oyat).

• Ko‘p vaqtini o‘yin bilan o‘tkazib, musulmonlik majburiyatini bajarmaslik (masalan, besh vaqt namozni qazo qilish yoki umuman o‘qimaslik).

  Muqaddas Qur’onda: «Shubhasiz, namoz mo‘minlarga belgilangan vaqtlarda (ya’ni har bir namoz o‘z vaqtida ado etilsin deb) farz qilindi», – deyiladi ("Niso" surasi, 103-oyat).

• Dunyo ishlarini tashlab qo‘yish (masalan, ishga bormaslik, darsga qatnashmaslik). Har bir musulmon o‘z oilasidagi munosabat va uning farovonligiga mas’ul. Har qanday ko‘ngil ochish, o‘yin-kulgi bunga to‘sqinlik qilmasligi kerak.

• O‘yin davomida aldash, bir-birini kamsitish, zo‘ravonlik kabi shariatda man qilingan ishlarni qilish.

Bu qoida barcha o‘yinlarga tegishli. Ushbu belgilarni birortasi qaysidir o‘yinda, hatto "monopoliya" o‘yinida uchrasa, uni o‘ynash taqiqlanadi.

Hasan AMANKUL,

"Munara" gazetasi, №2, 2022 yil