Muharram oyiga xos bir namoz va ro‘za bormi?

Muborak kun va kechalarda farz yoki vojib hukmida majburiy maxsus bir ibodat shakli yo‘q. Sahih manbalarda Muharram oyiga xos nafl namoz borligi haqida hech qanday rivoyat mavjud emas.

Muborak kun va kechalarda qazo namozlari bo‘lganlar avvalo qazo namozlarini o‘qishlari ma’qul bo‘ladi. Bundan tashqari, Qur’on o‘qish va tushunish, diniy asarlardan foydalanish, zikr va salavot bilan mashg‘ul bo‘lish ham unutmaslik kerak.

Muharram oyida ro‘za tutish mustahabdir. Bu oy boshida, oxirida yoki o‘rtasida, ya’ni 13, 14, 15-kunlari yoki 9, 10 yoki 10 va 11-kunlari ro‘za tutish mumkin.

Rasululloh (s.a.v.) shunday deganlar: “Ramazon ro‘zasidan tashqari eng fazilatli ro‘za Allohning oyi Muharramda tutilgan ro‘zadir. Farzlardan tashqari eng fazilatli namoz esa tahajjud namozidir.” (Muslim, Siyam, 202-203 [1163])

Muharram oyining 10-kuniga ashuro kuni deyiladi. Rasululloh (s.a.v.) “Ashuro kuni ro‘zasining o‘tgan yilning (kichik) gunohlariga kafforat bo‘lishini umid qilaman.” (Muslim, Siyam, 196-197 [1162]) deb, bu kunda ro‘za tutishni ummatlariga tavsiya qilganlar. Ashuro kuni ro‘za tutish haqida Ibn Abbos (r.a.) shunday hikoya qiladi: “Rasululloh (s.a.v.) Madinaga kelganlarida, yahudiylarning ashuro kuni ro‘za tutayotganlarini ko‘rdilar. Ulardan: ‘Bu nima (nima uchun ro‘za tutyapsizlar)?’ deb so‘radilar. Ular: ‘Bu solih (xayrli) kun. Alloh shu kunda Isroil farzandlarini dushmanlaridan qutqardi. (Shukr sifatida) Muso shu kuni ro‘za tutgan’, dedilar. Rasululloh (s.a.v.) ham: ‘Men Musoga sizlardan ko‘ra yaqinroqman’, deb o‘sha kuni ro‘za tutdilar va musulmonlarga ham tutishni tavsiya etdilar.” (Buxoriy, Savm, 69 [2004]; Muslim, Siyam, 127-128 [1130])

Payg‘ambarimiz (s.a.v.) davrida yahudiylar faqat Muharram oyining 10- (ashuro) kunida ro‘za tutganliklari uchun, ularning amaliga o‘xshamasligi maqsadida Payg‘ambarimiz (s.a.v.) oldiga yoki ortiga bir kun qo‘shib ro‘za tutishni tavsiya qilganlar. Ba’zi rivoyatlarda esa bir oldiga va bir ortiga qo‘shib uch kun ro‘za tutish tavsiya qilingan. (Bezzor, al-Musnad, 11/399 [5238]; Bayhaqiy, as-Sunan al-kubro, 4/475 [8406]) Shu sababli ashuro kuni ro‘za tutishda muhim jihat — ashuro kunini yolg‘iz tutmaslikdir. Oldingi yoki keyingi kunni qo‘shib ikki kun, yoki ikkalasini ham qo‘shib uch kun ro‘za tutish mumkin.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu