Muharram oyining fazilati va bu oyda, ayniqsa 10-Muharramda ro‘za tutish hukmi nima?

"Muharram" so‘zi hurmat qilinadigan degan ma’noni anglatadi. Bu oy Payg‘ambarimiz (s.a.v.) tomonidan Allohning oyi deb atalgan. (Muslim, Siyâm, 202-203 [1163]) Bu ta’rif Muharram oyining fazilati, ilohiy fazlu barakasi ko‘pligiga ishora qiladi.

Payg‘ambarimiz (s.a.v.) bir hadisda shunday deganlar: “Ramazondan keyin eng fazilatli ro‘za — Allohning oyi bo‘lgan Muharramda tutiladigan ro‘zadir. Farz namozlardan keyin eng fazilatli namoz esa tahajjud namozidir.” (Muslim, Siyâm, 202-203 [1163])

Muharramning o‘ninchi kuni — Ashuro kunidir. Bu kunda ro‘za tutish ba’zi ulamolarga ko‘ra sunnatdir. (Saraxsiy, al-Mabsut, 3/92) Chunki Payg‘ambarimiz (s.a.v.) Ashuro kunida ro‘za tutganlar va musulmonlarga ham buni tavsiya qilganlar. (Buxoriy, Savm, 69 [2004]) Payg‘ambarimiz (s.a.v.) Madinaga kelganlarida yahudiylarning Ashuro kunida ro‘za tutayotganini ko‘rib, “Nega bu kunda ro‘za tutyapsizlar?” deb so‘raganlar. Ular: “Bu — xayrli kun. Alloh shu kunda Isroil o‘g‘illarini dushmanlaridan qutqardi. Muso (a.s.) ham shu kunda (shukr sifatida) ro‘za tutganlar,” deb javob berishganida, Payg‘ambarimiz (s.a.v.) “Men Musoga sizlardan ko‘ra haqliroqman (yaqinman),” deb o‘sha kunda ro‘za tutganlar va musulmonlarga ham tutishni tavsiya qilganlar. (Buxoriy, Savm, 69 [2004]; Muslim, Siyâm, 127-128 [1130]) Payg‘ambarimizning (s.a.v.) bu kunda ro‘za tutishni targ‘ib qilgan boshqa hadislari ham bor. Bir hadisda: “Ashuro kuni ro‘zasining o‘tgan yilgi gunohlarga kafforat bo‘lishini umid qilaman.” (Muslim, Siyâm, 196-197 [1162]) deganlar.

Payg‘ambarimiz (s.a.v.) yahudiylarga xilof qilish uchun keyingi yili Ashuro ro‘zasini Muharramning to‘qqizinchi kuni ham tutishini aytganlari (Muslim, Siyâm, 133-134 [1134]); bu ro‘za Muharram oyining to‘qqizinchi va o‘ninchi yoki o‘ninchi va o‘n birinchi kunlarida tutilishi afzal ekaniga ishora qiladi. (q. Ahmad b. Hanbal, al-Musnad, 1/241 [2154])

Shuni ham bilish kerakki, Ramazon ro‘zasi farz qilingach, Payg‘ambarimiz (s.a.v.) istaganlar Ashuro ro‘zasini tutishi, istamaganlar tutmasligi mumkinligini bildirganlar. (Buxoriy, Savm, 69 [2001]; Muslim, Siyâm, 113-126 [1125-1129])

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu