Musulmonni la'natlash (qarğash) mumkinmi?

La'nat – uzoqlashtirish, quvib chiqarish ma'nosini anglatadi. Agar la'nat Alloh tomonidan aytilsa, bu yaxshilikdan uzoqlashish va quvilishni, bandadan bo'lsa, haqorat va yomon tilakni bildiradi [1]. Ibn Hajar: «La'nat – Alloh taoloning rahmatidan uzoqlashtiradigan yomon tilak» [2] deydi.

Payg'ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) la'natlash yomon xulq va haqiqiy mo'minga xos emasligini bayon qilib, undan uzoq bo'lishga targ'ib qilganlar. Abu Dardodan rivoyat qilinadi, Payg'ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) shunday deganlar:

«Darhaqiqat, banda la'nat aytganda, u osmonga ko'tariladi. O'sha paytda osmon eshiklari yopiladi. So'ng u yerga tushadi, lekin uning ham eshiklari yopiladi. Keyin u dunyo bo'ylab kezib yuradi va oxir-oqibat la'nat kimga nisbatan aytilgan bo'lsa, o'shanga boradi. Agar u odam la'natga loyiq bo'lsa, unga yetadi. Agar loyiq bo'lmasa, la'nat aytgan kishining o'ziga qaytadi» [3].

La'natlash hukmi quyidagicha ko'rib chiqiladi:

1. Agar la'nat alohida bir shaxsga emas, umumiy zolimlar, fosiqlarga nisbatan aytilsa, ruxsat etiladi.

Alloh taolo Qur'onda shunday deydi:

أَلَا لَعْنَةُ اللهِ عَلَى الظَّالِمِينَ

«Allohning la'nati zolimlarga xos» [4].

Ibn Hajar Haytamiy: «Alohida bir shaxs emas, uning sifatini aytib la'nat qilishga ruxsat etiladi» [5] deydi.

1. Shariatimizda Abu Lahab, Iblis kabi aniq nomi bilan la'natlanganlarga la'nat aytish mumkin. Ibn Muflih: «Qur'on va hadislarda la'natlanganlarga la'nat aytishga ruxsat etiladi» [6] deydi.

1. Alohida bir musulmonni la'natlash – harom. Payg'ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo'lsin):

«Mo'minni la'natlash uni o'ldirish bilan barobar» [7] deydi.

Imom Navaviy shunday deydi: «Chunki jinoyatchi dunyo hayotidan mahrum qilsa, la'natlovchi oxirat ne'matidan, Allohning rahmatidan mahrum qiladi. Ba'zi olimlar bu hadisni mo'minni la'natlash o'ldirgandek gunoh bo'ladi deb tushuntirgan» [8].

Al-Bajjaromiy: «Alohida bir musulmonni la'natlash – harom. Bunga barcha musulmonlar ittifoq qilgan» [9] deydi.

1. Kofir yoki gunohkor bo'lsa ham, alohida shaxsni la'natlash mumkin emas. Chunki la'nat Allohning rahmatidan uzoqlashtiradi. Hayotining oxiri qanday bo'lishi noma'lum bo'lgan odamga la'nat aytish mumkin emas. Imom Navaviy: «Oxirgi holati qanday bo'lishini aniq bilmagan odamni la'natlash mumkin emas. Shuning uchun olimlar: "musulmon yoki dindan bo'lmasa ham, alohida shaxsni la'natlashga ruxsat yo'q" deganlar. Faqat shariat dalillarida kufr bilan vafot etgani ma'lum bo'lgan Abu Jahl, Iblis kabi kishilar bundan mustasno» [10] degan.

Shu bois, musulmon yoki boshqa din vakili bo'lsa ham, alohida bir odamni la'natlash mumkin emas.

Shariat va fatvo bo'limi

[1] Ibn Faris, «Mu'jam maqoyis al-lug'a», 5/252.

[2] Fath al-bari, 1/406.

[3] Abu Dawud rivoyat qilgan.

[4] «Hud» surasi, 18-oyat.

[5] Az-Zawajir 'an iqtirof al-kabair, 2/96.

[6] Al-adab ash-shar'iyya, 1/277.

[7] Buxoriy, Muslim.

[8] Sharh Muslim, 16/148-149.

[9] Hashiyat alal al-Iqna', 3/19.

[10] Sharh Muslim, 2/67.