Namoz o‘qish taqiqlangan kerohat vaqtlarining sababi va hikmati nima?

Quyosh chiqa boshlaganidan ko‘tarilguncha bo‘lgan vaqt oralig‘ida, quyosh to‘g‘ri tepada turganida va quyosh botish vaqtida namoz o‘qish hadislarda man etilgan. Ushbu vaqtlar kerohat vaqtlaridir. Uqba ibn Amir al-Juhaniy quyidagicha rivoyat qiladi: “Rasululloh (s.a.s.) bizga uch vaqtda namoz o‘qishni yoki o‘liklarimizni dafn etishni man qildilar: Quyosh chiqa boshlaganidan (bir yoki ikki nayza bo‘yi) ko‘tarilguncha, quyosh osmonning to‘g‘ri tepasida (g‘arbga) og‘maguncha va quyosh sarg‘ayib botguncha.” (Muslim, Salâtü’l-müsâfirîn, 293 [831]; qarang: Abu Dovud, Janâiz, 55 [3192])

Islom, Allohdan boshqasiga ibodat qilishni yoki shunga o‘xshash barcha harakat va xatti-harakatlarni taqiqlaydi. Muayyan vaqtlarda namoz o‘qishning taqiqlangan yoki makruh bo‘lishi ham shu nuqtai nazardan baholanadi. Chunki quyosh to‘liq chiqqan, to‘g‘ri tepada turgan va to‘liq botayotgan paytlar majusiylarning ibodat vaqtlaridir. Ushbu vaqtlarda namoz o‘qishning taqiqlanishi yoki cheklanishi, musulmonlarning ularning ibodat vaqtlariga o‘xshashib qolmasligi uchun belgilangan. Shu tarzda musulmonlarda o‘ziga xoslik va ibodat ongini rivojlantirish maqsad qilingan. Bundan tashqari, ushbu vaqtlarning namozni mukammal ado etishga to‘sqinlik qiluvchi xususiyati borligi ham qayd etilgan. (qarang: Muslim, Salâtü’l-müsâfirîn, 294 [832]; Abu Dovud, Tatavvu‘, 10 [1276-1277])

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu