Namoz o‘quvchining oldidan o‘tib ketish gunohmi?

Agar namoz o‘quvchi oldidan biror kishi o‘tib ketishidan xavotirda bo‘lsa, oldiga sutra [1] qo‘yishi – mustahab hisoblanadi.

Sutra uzunligi yarim metr yoki undan uzun, qalinligi esa barmoqdan ingichka bo‘lmasligi lozim. Sutra namoz o‘quvchining oldidan o‘tib ketmasligi uchun qo‘yiladi va unga yaqin turish – sunnat. Sutra to‘g‘ri oldiga emas, o‘ng yoki chap tomoniga qo‘yiladi. Agar hech narsa topilmasa, tik holda yoki yangi oy ko‘rinishiga o‘xshatib, yerga chiziq tortib qo‘yish ham mumkin [2].

Bu borada Abu Hurayradan (unga Alloh rozi bo‘lsin) rivoyat qilingan hadisda: «Sizlardan biri namoz o‘qiyotgan bo‘lsa, oldiga biror narsa qo‘ysin, agar sanchiladigan tayoq bo‘lmasa, chiziq tortib qo‘ysin. Shunday qilsa, oldidan o‘tib ketganidan zarar bo‘lmaydi» [3], – deyilgan.

Namozda turganda xotirjam turish, ortiqcha harakat qilmaslik afzal bo‘lgani uchun, namoz o‘quvchi oldidan o‘tib ketayotgan kishini to‘xtatmasligi – mustahab. Agar to‘xtatmoqchi bo‘lsa, qo‘li bilan ishora qiladi yoki «Субханаллоҳ» kabi tasbih aytib to‘xtatishi mumkin. Ikkalasini birga qilish – makruh.

Shuningdek, erkak oldidan o‘tuvchi yaqinlashganda, ovoz chiqarib o‘qiladigan namozlarda o‘qiyotgan Qur’on oyatlarini baland ovozda o‘qib, ogohlantirishi mumkin. Ayol esa qo‘li bilan ishora qiladi yoki ko‘krak sohasida o‘ng kaftini chap kaftiga urib ogohlantiradi.

Namoz o‘qiyotgan odamning oldidan hech qanday zaruratsiz o‘tib ketish man etilgan. Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin): «Namoz o‘quvchining oldidan o‘tib ketgan odam o‘zining qanday gunoh qilganini bilganida, namoz o‘quvchining oldidan o‘tib ketgandan ko‘ra, qirq (kun, oy yoki yil) to‘xtab kutgani yaxshiroq bo‘lardi» [4], – degan. Hadis rivoyatchisi: «Qirqdan maqsad qirq kunmi, qirq oymi, qirq yilmi – bilmadim», degan.

Qanday bo‘lmasin, hech qanday sabab bo‘lmasa, namoz o‘quvchining oldidan o‘tib ketish gunoh hisoblanadi. Bu kichik masjidlarda yoki kichik joylarda namoz o‘quvchining oldida sutra bo‘lmasa, oldidan o‘tib ketishga taalluqlidir. Katta masjidlarda yoki ochiq joylarda esa, namoz o‘quvchining sajda qiladigan joyidan uzoqdan o‘tilsa, ya’ni ko‘zi yetmaydigan masofadan o‘tilsa, gunoh bo‘lmaydi [5].

Imomning oldiga qo‘yilgan sutra jamoat uchun ham yetarli hisoblanadi. Imomga ergashgan kishi alohida sutra qo‘ymaydi.

Ba’zi fiqh olimlari namoz o‘quvchining oldidan biror kishi o‘tsa, gunoh kimga yozilishini quyidagicha bayon qilganlar:

• Agar namoz o‘quvchi oldiga sutra qo‘ymay va odamlar yuradigan yo‘lda namoz o‘qisa, boshqa yo‘l bo‘lmagani uchun bir kishi majburan oldidan o‘tib ketsa, gunoh namoz o‘quvchiga yoziladi;

• Agar namoz o‘quvchi oldiga sutra qo‘yib o‘qisa va biror kishi hech qanday sabab bo‘lmasdan sutra bilan namoz o‘quvchi orasidan o‘tib ketsa, o‘tib ketuvchi gunohkor bo‘ladi;

• Agar namoz o‘quvchi oldiga sutra qo‘ymay o‘qisa va boshqa yo‘l bo‘la turib, bir kishi oldidan o‘tsa, ikkalasi ham gunohkor bo‘ladi [6].

Namoz o‘quvchining oldidan it, mushuk, odam va boshqalar o‘tib ketishi namozni buzmaydi.

Xulosa qilib aytganda, namoz o‘qiyotganda oldidan odamlar o‘tib ketishi mumkin deb o‘ylansa, oldiga sutra qo‘yishi va odamlarning yurishiga halal bermaydigan joyda namoz o‘qishi lozim. Boshqalar ham musulmon birodarining namoziga xalaqit bermaslik uchun oldidan o‘tib ketmasligi kerak.

Shariat va fatvo bo‘limi

[1] Namoz o‘qiyotgan odamning oldiga boshqalardan to‘sib turish uchun qo‘yiladigan narsa.

[2] Hashiyatu at-Tohtaviy.

[3] Imom Ahmad rivoyati.

[4] Imom Buxoriy rivoyati.

[5] "Al-fatawa at-Tatarxaniya", 1/630.

[6] al-Fiqhu al-Vodih