Namoz o'qiyotganda dunyoviy o'y-fikrlarga berilish namozni buzadimi?

Namoz o'quvchining xushu' va xotirjamlikda bo'lishi asosiydir. (el-Mu’minun, 23/2) Imkon qadar namozga diqqatni jamlash lozim. Buning uchun Alloh Taoloni (c.c.) go'yo ko'rib turgandek (Buxoriy, Iymon, 37 [50]; Muslim, Iymon, 5-7 [9-10]) ibodat qilish va namozni, oxirgi namozingdek o'qiyotgandek O'nga yuzlanish (Ibn Moja, Zuhd, 15 [4171]) tavsiya etilgan.

Boshqa tomondan, namoz o'qiyotganda dunyoviy o'y-fikrlarga berilish ko'pchilik insonlarda uchraydigan holatdir. Namozda tashqi fikrlar haqida Payg'ambarimiz (s.a.s.) shunday deganlar: “Namoz uchun azon aytilganda shayton, azonni eshitmaslik uchun orqaga chekinib, bor kuchi bilan yel chiqarib qochadi, azon tugagach esa qaytib keladi. Namoz uchun iqomat aytilganda yana chekinadi. Iqomat tugagach esa yana keladi, inson bilan uning yuragi orasiga kiradi. Falon narsani esla, falon narsani esla, deb (namoz boshlanishidan oldin insonning) xayolida bo'lmagan narsalarni eslataveradi. Nihoyat, inson necha rakat o'qiganini ham bilmay qoladi. Shuning uchun kimdir necha rakat — uchmi yoki to'rtmi — o'qiganini bilmay qolsa, o'tirgan holda ikki marta sajda (sahv sajdasi) qilsin.” (Buxoriy, Sahv, 6-7 [1231-1232]; el-‘Amelu fi’s-salat, 18 [1222]; Muslim, Salat, 16-19 [389])

Islom olimlari ushbu hadisdan kelib chiqib, namozda aql va yurakka kelgan fikrlar sababli namoz buzilmasligini ta'kidlaganlar. (Kasoniy, Badoyi’, 1/215; Shavkoniy, Neylul-evtâr, 2/397-398 [861]) Biroq, aqlga kelgan dunyoviy fikrlar bilan band bo'lmaslik kerak. Chunki inson bu kabi fikrlardan qutulishga harakat qilmay, ular bilan band bo'lsa, namozning yomonliklardan qaytarish kuchi va savobi kamayadi. Shuning uchun namozda bo'lganingizda xayolingizga kelgan tashqi fikrlarning ortidan ketmaslik va Alloh Taoloning huzurida ekaningizni eslab, ongni jamlashga harakat qilish lozim.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu