Namozda qavma va jalsaning hukmi nima, qancha kutish kerak?

Qavma – namozda ruku’dan turganda, sajdaga borishdan oldin to‘liq tik turish va kamida “Subhanallah” deyish miqdoricha tik turishdir; jalsa esa namozda ikki sajda orasida o‘tirib, kamida “Subhanallah” deyish miqdoricha kutishdir. Jalsa va qavma hanafiy mazhabida bir qarashga ko‘ra sunnat, afzal qarashga ko‘ra esa vojibdir. Agar unutib tark qilinsa, sahv sajdasi qilish lozim. Ataylab tark qilinsa, tahriman makruh bo‘ladi, bu holda namozni qayta o‘qish kerak bo‘ladi. Imom Shofe’iy, Imom Molik va Imom Ahmad ibn Hanbalga ko‘ra esa jalsa va qavma farz bo‘lib, ularni tark qilish namozni buzadi. (Ibn Abidin, Raddul-muhtar, 1/465; Ibn Qudama, al-Mughni, 2/22; Navaviy, Rawza, 1/223)

Abu Hurayra (r.a.) quyidagicha rivoyat qiladi: “Rasululloh bir kuni masjidga kirdi, ortidan bir kishi kirib namoz o‘qidi. So‘ng kelib Rasulullohga salom berdi. U ham salomini oldi va unga: ‘Qaytib namozingni qayta o‘qi’, dedi. Bu holat uch marta takrorlandi, oxirida shunday dedilar: ‘Namoz o‘qiyotganingda takbir ayt, so‘ng Qur’ondan bilganingdan oson bir joyini o‘qi, so‘ng ruku’ qil va a’zolaring joylashib, xotirjam bo‘lguncha ruku’da tur. Keyin ruku’dan tur va to‘liq tik tur. So‘ng sajdaga bor va u yerda a’zolaring joylashib, xotirjam bo‘lguncha tur. Keyin to‘liq joylashguncha o‘tir, so‘ng yana sajdaga bor va u yerda a’zolaring joylashib, xotirjam bo‘lguncha kut. Barcha namozlaringda shunday qil.” (Buxoriy, Azon, 122 [793]; Muslim, Salat, 45 [397])

Shu bois, namoz o‘quvchi kishi namozini ta’dilul arkonni rioya qilgan holda o‘qishi juda muhimdir. Ta’dilul arkon ayniqsa ruku’da, qavmada (ruku’dan keyingi tik turishda), sajdada va jalsada (ikki sajda orasidagi o‘tirishda) bo‘ladi. Xulosa qilib aytganda, ta’dilul arkon nuqtai nazaridan; ruku’da, ruku’dan tik turishda, sajda va ikki sajda orasida kamida bir marta “Subhanallah” deyish miqdoricha turish lozim. (Zaylaiy, Tabyinul-haqoyiq, 1/106)

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu