Namozda suralarni Mushafdagi tartibda o‘qishning hukmi nima?

Sunnatga muvofiq bo‘lgani, namozda o‘qiladigan oyat va suralarni Mushafdagi tartibda o‘qishdir. Bir sura yoki oyatni o‘qigandan so‘ng, undan oldingi sura yoki oyatni o‘qish tanzihan makruh hisoblanadi. Biroq bu holat namozni buzmaydi yoki sajda sahv qilishni talab qilmaydi. (Ibn Abidin, Raddul-muhtar, 1/546) Bu yerda so‘z borayotgan tartib, aslida namozning emas, tilovatning bir talabi hisoblanadi. Bu masala sura va oyatlarning tartibi insonlar tomonidan emas, balki Payg‘ambarimiz (s.a.s.) tomonidan tavqifan belgilanganiga asoslanadi. Suralarning ichidagi oyatlarning tartibi tavqifiy ekani borasida islom olimlari o‘rtasida ittifoq bor. Biroq suralar orasidagi tartibning tavqifiy ekani borasida ittifoq yo‘q. Shu sababli namozda suralarni tartib bilan o‘qish haqida turli qarashlar mavjud. Hanafiya mazhabida, ham oyatlar, ham suralar orasida tartibga rioya qilib, ketma-ket o‘qish ma’qul deb topilgan. Payg‘ambarimiz (s.a.s.) bir kecha namozida tartibga rioya qilmasdan, avval Niso surasini, so‘ngra Oli Imron surasini o‘qiganlari kabi holatlar esa hali suralar orasida tartib belgilanmagan davrda sodir bo‘lganiga ishora qilinadi. (Nawaviy, Sharhu Muslim, 6/61-62)

Namozda o‘qishda oldinga o‘tilganda, oradagi bitta sura yoki oyat tashlab o‘tilsa ham tanzihan makruh hisoblanadi. Keyingi rak’atda oldindan o‘qiladigan bo‘lsa, eng kamida ikki oyat yoki ikki surani tashlab o‘qish ma’qul hisoblanadi.

Olimlardan ba’zilari, tartibga rioya qilmaslik faqat farz namozlarda tanzihan makruh bo‘lib, nafl namozlarda makruh emasligini aytishgan. (Ibn Abidin, Raddul-muhtar, 1/546) Qarama-qarshi fikrda bo‘lganlar esa quyidagicha dalil keltirishadi: Payg‘ambarimiz (s.a.s.), Bilol (r.a.) namozda bir suradan boshqasiga o‘tayotganini eshitganlarida, unga “Suralarni o‘z tartibida o‘qi” (Ibn Abi Shayba, al-Musannaf, 2/264 [8818], 6/151 [30259]) deb buyurganlar.

Xulosa qilib aytganda, namozda sura va oyatlarning tartibiga rioya qilinmasligi tanzihan makruhdir. Bu holat namozni buzmaydi va qayta o‘qishni talab qilmaydi.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu