Namoz vaqtlariQur’on tilovat qilinayotganda sajda oyatlarini o‘qigan yoki eshitgan kishiga tilovat sajdasini qilish vojibdir. Sajda oyatini o‘qigan kishi namozda bo‘lmasa, xoh oyatni o‘qigandan so‘ng darhol, xoh keyinroq turib sajda qiladi (Mevsilī, al-Ihtiyār, 1/75).
Namoz o‘qiyotgan kishi namozda sajda oyatini o‘qisa, sajda oyatidan keyin uchta oyatdan ko‘proq o‘qimay, ruku’ga egilmoqchi bo‘lsa, tilovat sajdasiga niyat qilib ruku’ga boradi. Bu ruku’ tilovat sajdasi o‘rniga ham o‘tadi. Agar uchta oyatdan ko‘proq o‘qimoqchi bo‘lsa, tilovat sajdasiga niyat qilib to‘g‘ridan-to‘g‘ri sajdaga boradi va bir marta sajda qilib, so‘ng turib o‘qishni davom ettiradi (al-Fatāwa’l-Hindiyya, 1/133).
Tilovat sajdasi namoz bo‘lmasa-da, tahoratli bo‘lish, qiblaga yuzlanish, niyat qilish, avrat joylarini yopish kabi namozda talab qilinadigan shartlar tilovat sajdasida ham talab qilinadi. Biroq tilovat sajdasida iftitoh takbiri sunnatdir. Tilovat sajdasini qiladigan kishi qo‘llarini ko‘tarmasdan, bevosita “Allohu akbar” deb bir marta sajdaga boradi va uch marta “Subhana Rabbiyal a’la” deb aytgach, yana “Allohu akbar” deb sajdadan turadi. Shu tariqa tilovat sajdasi to‘liq bajariladi. Ya’ni tilovat sajdasidan so‘ng tashahhud miqdori o‘tirish va salom berish shart emas.
Tilovat sajdasini talab qiladigan oyatlarni eshitgan kishi darhol sajda qilishga imkon topa olmasa, “Sami’na wa ata’na ghufronaka Rabbana wa ilaykal-masir” deb aytishi mustahabdir. O‘sha paytda bajara olmagan sajdasini keyinroq ado etadi (Shurunbulālī, Marāqil-falāh, 184).
Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.