Namozning oxirgi o‘tirishidan keyin salom bermasdan namozdan chiqqan kishining namozi maqbul bo‘ladimi?

Imom Abu Hanifa nazarida, namoz o‘qiyotgan kishi namoz oxirida o‘z ixtiyori va xohishi bilan qilgan bir amal orqali namozdan chiqishi lozim. Imom Abu Yusuf va Muhammadga ko‘ra esa, tashahhud miqdori (tahiyyotni o‘qiydigancha) o‘tirish bilan namoz ruknlari jihatidan to‘liq bo‘ladi. Salom bermasa yoki o‘z ixtiyori bilan namozga zid bir harakat qilmasa ham, bu kishining namozi maqbul bo‘ladi, biroq vojib tark etilgan bo‘ladi.

Bu ixtilofning ayrim fiqhiy natijalari bor. Ya’ni, kimki qa’da-i ahirada (namozdagi oxirgi o‘tirishda) tashahhud miqdori o‘tirgandan so‘ng o‘z ixtiyori bilan namozga mos kelmaydigan bir ish qilsa, masalan, unga berilgan salomni olsa, aksa qilganga “ko‘p yashang” yoki “yarhamukallah” desa yoki turib ketsa, yuqorida zikr etilgan uch imomga ko‘ra ham namozi sahih bo‘ladi. (Merğinoniy, el-Hidâye, 1/60-61; Zeylai, Tebyin, 1/104; Bilmen, Ilmihol, 118) Lekin tashahhud miqdori o‘tirgandan so‘ng, o‘z ixtiyoridan tashqari sabab bilan namozi buzilsa, Imom Abu Yusuf va Muhammadga ko‘ra bu kishining namozi maqbul, Imom Abu Hanifa nazarida esa maqbul emas. Yana oxirgi o‘tirishda, tashahhud miqdori o‘tirgandan so‘ng hali o‘z ixtiyori va xohishi bilan namozdan chiqmasdan namoz vaqti chiqib ketsa, bu kishining namozi Imom Abu Yusuf va Imom Muhammadga ko‘ra sahihdir. Imom Abu Hanifa nazarida esa fasiddir. (Kasoniy, Bada’i, 1/127; Ibnul Humom, Fathul-qadir, 1/386)

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu