Namoz vaqtlariOdatda, uyda kimdir vafot etsa, marhum yotgan xonadagi barcha oynalarning yuzini yopib qo‘yishadi. Chunki xalqimizda "bunday paytda oynani ochiq qoldirish mumkin emas" degan tushuncha bor. Albatta, bu urfning ham o‘ziga yarasha asoslari bor.
Baʼzi odamlar oynadagi aksni ham surat deb hisoblashadi. Dinga qatʼiy rioya qiladigan musulmonlar imkon qadar uyiga it olib kirmaslikka, devorga surat osmaslikka harakat qilgan. Chunki Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin):
«Ит жүрген және сурет ілінген үйге періштелер кірмейді» , – deb bundan qaytargan (Buxoriy).
Haqiqatan ham, farishtalar – Allohning pok va hurmatli maxluqlari. Demak, farishta bor joyda xavf-xatar va qo‘rquv bo‘lmaydi. Ikkinchidan, shariatda ibodat paytida oldinda yoki yonida surat bo‘lsa, unga qarash makruh hisoblanadi. Chunki bu suratga qarab ibodat qilishga o‘xshatiladi («Fatḥu bābil ɣināya», 1/445). Marhum yotgan xonada zikr, duo o‘qilishi mumkin. Ichida namoz o‘qilmasa ham, unga namoz o‘qiladigan xona sifatida qaraladi. Uchinchidan, hozirgi kunda odamlar oynani ko‘proq uyga bezak uchun qo‘yishadi. Marhum yotgan xonadagi oynani yopishdan maqsad – xonaga kirgan odamga oxiratni eslatib, o‘limdan ibrat olishga sabab bo‘lishdir. To‘rtinchidan, odatda inson oyna orqali o‘zining yuzini, dog‘ini, bo‘yoq va ajinlarini ko‘radi. Oynaga ko‘zi tushgan odamning fikri darhol shunga o‘zgarishi mumkin. Shuning uchun bunday paytda oynaning ochiq turishi noo‘rin deb hisoblanadi. Beshinchidan, inson oynaga har qaraganida, oyna orqali ko‘rgan avvalgi holatlari xayoliga keladi. Qorong‘u vaqtda yoki to‘satdan oynaga qaralsa, odam ko‘rgan aksidan cho‘chib ketishi mumkin. Albatta, bunday holatlar inson ruhiyatiga salbiy taʼsir ko‘rsatishi aniq. Shuning uchun vafot etgan odam (marhum) yotgan xonadagi oynaning yuzini yopish – maʼqul ish va shariatga zid emas.
Hasan AMANKUL
«Munara» gazetasi, №4, 2023 yil
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.