NIMA UCHUN AVVAL ONA GA YAXSHILIK QILISH BUYURILGAN?

Islom dini ota-onani hurmat qilishni buyuradi. Bu haqda Alloh Taolo Qur'onda shunday deydi:

«Biz inson bolalariga ota-onasiga yaxshilik qilishni buyurdik. Onasi uni azob-uqubat bilan (bir necha oy) ko‘taradi va azob bilan tug‘adi. Uning homiladorligi va emizishi (eng kamida) o'ttiz oy davom etadi», – deb bayon qilgan («Ahqof» surasi, 15-oyat).

Ushbu oyatda ota-onaga, ayniqsa onaga yaxshilik qilishning sababi aniq ko‘rsatilgan. Ya'ni ona to‘qqiz oy farzandini ko‘taradi, uni azob bilan tug‘adi, so‘ng bola ovqat yeydigan yoshga yetguncha emizadi. Albatta, bularning barchasi oson ish emas. Biroq ona o‘zining mehribonligi, sabr-toqati va jasorati bilan bularni chiroyli tarzda, so‘zsiz ado etadi.

Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) o‘z hadislarida onani alohida e'zozlash haqida aytib o‘tganlar. Bir kuni Alloh elchisining huzuriga bir kishi kelib: «Kimga yaxshilik qilay?» – deb so‘raydi. U zot: «Onaingga yaxshilik qil», – deydilar. O‘sha kishi ikkinchi marta so‘raganda ham, Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin): «Onaingga», – deydilar. Uchinchi marta so‘raganda ham: «Onaingga», – deb javob beradilar. To‘rtinchisida esa: «Otaingga», – deydilar (Buxoriy, Muslim).

Nega avval ona, keyin ota aytildi? Buni ulamolarimiz quyidagicha tushuntiradilar: «Farzand dunyoga kelishi, uni bolaligidan boqib, tarbiyalab o‘stirishda otaga qaraganda onaning xizmati yuqoriroq bo‘ladi. Bolaning dunyoga kelishiga ota-ona ikkalasi sabab bo‘lsa-da, ota buni ko‘p sezmaydi. Ona esa to‘qqiz oy davomida homilasini ko‘taradi. Homiladorlik sababli zaiflashadi, ko‘ngli ayniydi, boshi aylanadi. Homilani ko‘tarish bilan birga, o‘z tanasi orqali uni oziqlantiradi va boshqa ko‘plab qiyinchiliklarni boshidan kechiradi. So‘ng farzandning dunyoga kelishi ham onalar uchun katta sinov. O‘lim og‘zida turib, bola tug‘ishga rozi bo‘lishi aynan shu paytda bilinadi. Bola tug‘ilgandan keyin esa ota faqat rizq topib berish bilan cheklanadi. Bolani emizish, ovqatlantirish, yuvintirish, yig‘laganda tinchlantirish, tun uyqusini bo‘lish kabi ko‘plab og‘ir ishlarni onalar bajaradi. Shu sababli onalarni ulug‘lab, otalardan yuqoriroq qo‘yib, Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) uch marta «Onaingga yaxshilik qil» deganlaridan so‘ng, to‘rtinchisida «Otaingga yaxshilik qil» deb aytganlar». Shuning uchun Islom dini onalarga yuqori darajada hurmat ko‘rsatishni buyuradi.

Hasan AMANKUL,

«Munara» gazetasi, №5, 2023 yil