O‘likni tazkiya qilishning ma’nosi va hukmi nima?

Vafot etgan kishining yaxshi mo‘min bo‘lganiga musulmonlarning guvohlik berishiga tazkiya deyiladi. Har bir musulmon, vafot etganda u haqida yaxshi guvohlik beriladigan hayot kechirishga harakat qilishi lozim. Shuningdek, o‘likning taniganlarining yaxshi guvohliklaridan foyda olishi umid qilinadi. Hazrati Payg‘ambar (s.a.s.) shunday deganlar: “Bir musulmon vafot etganda, yaqin qo‘shnilaridan to‘rt xonadon ahli uning uchun ‘Bu odam haqida yaxshilikdan boshqa narsa bilmaymiz’, deb guvohlik bersa, Alloh Taolo shunday deydi: ‘Ey mo‘minlar! Siz bilganingizni, bu o‘lik haqidagi guvohligingizni qabul qildim, siz bilmagan ayblarini ham men kechirdim.’” (Ahmad b. Hanbal, al-Musnad, 3/242 [13565])

Tazkiya uchun janoza namozidan oldin yoki keyin, “Bu kishini qanday bilasizlar?” degan savolga, yaxshi bo‘lganlar uchun “yaxshi bilamiz” deb guvohlik berish, yomon bo‘lganlar uchun sukut saqlash, tanilmagan kishilar uchun esa “Alloh rahmat qilsin” deyish ma’qul bo‘ladi. Chunki Hazrati Payg‘ambar (s.a.s.) “O‘liklaringizni yaxshiliklari bilan yodga oling, yomonliklarini eslamanglar.” (Abu Dovud, Adab, 49 [4900]; Termiziy, Janoyiz, 34 [1019]) deganlar.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu