O‘zini o‘ldirgan kishining janoza namozi o‘qiladimi?

Jon, Allohning banda uchun bergan omonatidir. Boshqaning joniga qasd qilish qanday gunoh bo‘lsa, insonning o‘z joniga qasd qilishi ham xuddi shunday katta gunohdir. Payg‘ambarimiz (s.a.s.) ko‘plab hadislarida o‘z joniga qasd qilish naqadar katta gunoh ekanini va o‘z joniga qasd qilgan kishining duch keladigan jazosi haqida xabar berganlar. U zot bir hadislarida shunday deganlar: “Kim o‘zini tog‘dan tashlab o‘z joniga qasd qilsa, u kishi do‘zax olovida abadiy o‘zini balanddan tashlab turadi. Kim zahar ichib o‘zini o‘ldirsa, u ham zaharni qo‘lida tutgan holda do‘zax olovida abadiy o‘sha zaharni ichishda davom etadi. Kim o‘zini o‘tkir va teshuvchi asbob bilan o‘ldirsa, u ham ishlatgan asbobini qorniga urib va yaralayotgan holda abadiy do‘zax olovida qoladi.” (Buhârî, Tıb, 56 [5778]) Hadisda, o‘z joniga qasd qilgan kishining oxiratda ko‘radigan og‘ir va doimiy azobi o‘z amali natijasi ekanligi ta’sirli tilda bayon qilinmoqda.

Islom olimlari, hadisdagi “abadiy azob” ifodasi o‘z joniga qasd qilishni halol deb bilganlar uchun yoki uzoq davom etadigan azob ma’nosida majaziy ifoda ekanini ta’kidlaganlar. (Aynî, ‘Umde, 21/292)

Alloh taolo omonat qilib bergan hayotni Uning rozi bo‘lmagan tarzda yakunlash ma’nosini anglatuvchi o‘z joniga qasd qilish sog‘lom aql bilan amalga oshirilmasligi aniqdir. Biroq inson jinnilik holatida o‘z joniga qasd qilgan bo‘lishi ehtimoli inobatga olinib, uning mag‘firati uchun Allohdan duo qilinadi. Shuningdek, olimlar “Har bir ‘la ilahe illallah’ deganning janoza namozini o‘qinglar.” (Taberânî, el-Mu‘cemü’l-kebîr, 12/447[13622]) hadisi umumiy ma’nosidan kelib chiqib, kalima aytgan har bir kishining janoza namozi o‘qilishini aytganlar. (Ibn Qudama, el-Muğnî, 2/417; Nevevî, el-Mecmû’, 5/211; Ibn Rushd, Bidâyetü'l-müctehid, 1/239)

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu