Namoz vaqtlariZakotga tortilishi yoki tortilmasligi nuqtai nazaridan oladiganlar uch turga bo'linadi:
Kuchli Oladigan: Bular qarzga berilgan pullar va savdo mollarining narxi bo'lgan oladiganlardir. Agar bu oladiganlar qarzdorlar tomonidan tan olinsa yoki qarzni isbotlashga yetarli dalil bo‘lsa, oladigan har yili zakotini to‘lashi lozim. Oldingi yillarga oid zakot berilmagan bo‘lsa, oladigan undirib olingandan so‘ng, o‘tgan yillarning zakoti to‘lanadi.
O‘rtacha Oladigan: Sotish uchun bo‘lmagan molning daromadidan kelib chiqqan oladigan. Masalan, uy ijarasi oladigan kabi. Bu oladigan ham o‘tgan yillarning zakotini talab qiladi. Lekin zakot to‘lash majburiyati uchun oladigan kamida nisob miqdorida undirib olinishi kerak.
Kuchsiz Oladigan: Vasiyat, mahr va diyat kabi mol qiymati bo‘lmagan oladiganlardir. Chunki bu turdagi oladiganlar mol almashinuvida yuzaga kelgan qarz emas. Bu turdagi oladiganlarning o‘tgan yillarga oid zakoti kerak emas. Undirib olinib, ustidan bir yil o‘tgach zakoti beriladi. (Ibn Abidin, Raddul-muhtar, 2/305; Mehmed Zihni, Ni‘mat-i Islom, 739, 740)
Inkor etilgan yoki qaytarib olinishi ehtimoli bo‘lmagan oladiganlar uchun har yili zakot berish shart emas. Agar umid uzilgan bunday oladigan keyinchalik to‘lanadigan bo‘lsa, undirib olinib, ustidan bir yil o‘tgach faqat o‘sha yilning zakoti beriladi; o‘tgan yillar uchun zakot kerak emas. (Margo‘noniy, al-Hidoya, 1/96)
Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.