Namoz vaqtlariHanafiy mazhabiga ko‘ra, zakot oltin va kumush konlaridan, oltin va kumush taqinchoqlardan hamda idishlardan beriladi (Jawharatun Noyira, 2/198).
Imom ash-Shofi‘iy aytgan: “Har qanday taqinchoqni taqish joiz, ulardan zakot olinmaydi” (Mughni al-Muhtaj, 1/390).
Hanafiy mazhabi bu hukmda quyidagi hadislarga asoslanadi:
Payg‘ambar (u zotga Allohning salomi va salovoti bo‘lsin) ikki ayolni (Asmo binti Yazid va uning qizini) qo‘llarida oltin bilakuzuklar bilan ko‘rdi. Ular tavof qilayotgan edi.
Allohning Rasulidan (u zotga Allohning salomi va salovoti bo‘lsin) so‘radi: “Bu taqinchoqlardan zakot berasizmi?”
Ular: “Yo‘q”, deb javob berishdi.
Shunda Payg‘ambar (u zotga Allohning salomi va salovoti bo‘lsin): “Alloh sizlarning qo‘llaringizga do‘zaxdan ikki bilakuzuk taqishini xohlaysizmi?” deb so‘radi.
Ular: “Yo‘q”, deb javob berishdi.
Shunda Payg‘ambar (u zotga Allohning salomi va salovoti bo‘lsin): “Unda ulardan zakot beringlar”, dedilar (Tirmiziy, Abu Dovud, Nasoiy).
Bu shuni anglatadiki, ayollar o‘zlaridagi oltin va kumush taqinchoqlarini boshqa mol-mulklariga qo‘shib, zakot hisoblashadi. Ya’ni, oltin va kumush taqinchoqlar, naqd pul, savdo mollari va ortiqcha boylikdan jami miqdorning 2,5 foizi zakot sifatida berilishi farz.
Sapfir, marvarid, brilliant kabi qimmatbaho toshlardan zakot olinmaydi. Lekin ular sotilsa, qiymatidan zakot berish vojib bo‘ladi (Fatawa-i Hindiyya, 1/241).
Hasan AMANKUL,
DUMK Shariat va fatvo bo‘limi rahbari o‘rinbosari
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.