O'ng qo'l bilan ovqatlanish vojibmi?

Shariatimizda har bir narsaning hukmi va odobi Qur'onda, Payg‘ambarimizning (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) hadislarida va ulamolarimizning kitoblarida bayon qilingan. Salman Forsiy (Alloh undan rozi bo‘lsin) mushriklarga javob berganidek, Alloh elchisi ummatiga hatto hojatxonaga kirib-chiqish odoblarini ham o‘rgatib ketgan.

Masalan, namoz o‘qiydigan odam namozdan oldin tahorat olish, pok kiyim kiyish, namoz o‘qiydigan joyning pok bo‘lishi kabi shartlarni bajarishi ma’lum. Xuddi shuningdek, musulmon odam ovqat yeyishda ham ma’lum odoblarga amal qilishi kerak. Shulardan biri – ovqatni o‘ng qo‘l bilan yeyishdir.

Ovqatlanishdan oldin avvalo qo‘lni yuvish lozim. Alloh elchisi (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin): «Ovqatdan oldin va keyin qo‘l yuvish qashshoqlikni ketkazadi va bu amallar payg‘ambarlarning sunnatidir», – degan (Tabaroniy).

Ovqatni «Бисмиллаһ» deb boshlash kerak. Hadisda Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin): «Ovqat yeyishdan oldin «бисмиллаһ» denglar. Agar ovqat yeyayotib «бисмиллаһ» deyishni unutib qo‘ysangiz, esingizga tushgan zahoti «Бисмиллаһи фи аввал иҳи ва охириҳи» deb aytinglar», – degan.

Ovqatni o‘ng qo‘l bilan yeyish – Payg‘ambarimizning (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) sunnatidir. Ibn Umar (Alloh undan rozi bo‘lsin) rivoyat qilgan hadisda Alloh elchisi (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin): «Kim ovqat yesa, uni o‘ng qo‘li bilan yebsin. Suv ichsa, o‘ng qo‘li bilan ichsin. Chunki shayton chap qo‘li bilan yeydi, chap qo‘li bilan ichadi», – degan (Muslim). Yana bir hadisda Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) Umar ibn Abu Salama (Alloh undan rozi bo‘lsin)ga: «Ey bola! Ovqat yeganda Allohning nomi bilan boshlang, o‘ng qo‘ling bilan ye va oldingdan ye», – degan. Imom an-Navoiy ushbu hadisdagi chap qo‘l bilan yeyish va ichishdan qaytarishga izoh berib: «O‘ng qo‘l bilan yeyish va ichish mustahab, chap qo‘l bilan yeyish va ichish makruh. Agar odamning o‘ng qo‘lida nogironlik, kasallik kabi uzr bo‘lsa, unga chap qo‘l bilan yeyish makruh bo‘lmaydi», – degan. Demak, o‘ng qo‘l bilan yeyish va ichish – Payg‘ambarimizning (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) sunnati. Hech qanday uzrsiz chap qo‘l bilan yeyish va ichish esa sunnatga zid va makruh hisoblanadi. Shuning uchun musulmon inson sunnatga muvofiq o‘ng qo‘li bilan yeyishga odatlanishi kerak. Agar o‘ng qo‘li bilan yeya olmaslikka uzri bo‘lsa, faqat shunda chap qo‘li bilan yeyishga ruxsat beriladi.

Medet QURMASHULI,

«Imon» jurnali, №3, 2023 yil