Ovozli o‘qilayotgan Qur’on Karimni tinglash majburiy emasmi; bunday holatda namoz o‘qish mumkinmi?

Qur’on o‘qilganda musulmon uni tinglashi lozim. Chunki “Qur’on o‘qilganda unga quloq tutib tinglang va sukut qilingki, sizlarga rahm qilinsin.” (al-A’rof, 7/204) deb buyurilgan.

Qur’on Karim o‘qilayotganda musulmonlarning gaplashmay, uni tinglashlari talab qilingan bo‘lsa-da, bu farzmi yoki yo‘qmi, farz bo‘lsa ham bu hukm mutlaqmi yoki yo‘qmi, bu borada turli fikrlar mavjud. Ba’zi olimlarning fikriga ko‘ra, Qur’on o‘qilganda uni tinglash har doim farzdir. Boshqalariga ko‘ra, yuqoridagi oyat farzlik emas, tavsiya (mustahab) ma’nosini anglatadi. Yana ba’zi olimlarning fikricha, oyat faqat namozda o‘qilayotgan Qur’onni tinglashga taalluqlidir; namozdan tashqarida Qur’on o‘qilayotganda uni tinglash mustahabdir. (Ebüssuûd, Irshod, 3/310)

Hanafiy mazhabida esa namozdan tashqarida Qur’on o‘qilayotganda uni tinglash hukmi haqida ikki xil qarash bor. Biriga ko‘ra, bu tinglash farz-ayn, boshqasiga ko‘ra esa farz kifoyadir. Farz kifoya deb hisoblovchilarga ko‘ra, Qur’on o‘qilayotgan joyda uni tinglayotganlar bo‘lsa, boshqalardan mas’uliyat soqit bo‘ladi. Shuningdek, mazhabdagi har ikki qarashga ko‘ra ham Qur’on o‘qilayotganda uzrli sabab bilan uni tinglay olmaganlar mas’ul bo‘lmaydilar. Ayniqsa, bozor va ish joyi kabi joylarda odamlar o‘z ishlari bilan band bo‘lib turgan paytda kimdir ularning yonida Qur’on o‘qiyotgan bo‘lsa, tinglamaganlar emas, o‘qiyotgan kishi gunohkor bo‘lishi aytilgan. (Ibn Abidin, Raddul-muhtar, 1/546)

Shunga ko‘ra, boshqalarning tinglashiga xalaqit bermasdan masjid yoki boshqa joyda ovozli Qur’on o‘qilayotganda bir chekkada namoz o‘qishda hech qanday zarar yo‘q.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu