Namoz vaqtlariAlloh taolodan payg'ambarlar uchun to'g'ridan-to'g'ri yoki farishta orqali yetkaziladigan aniq xabarlar "vahiy" deb ataladi. Qur'onda Alloh taoloning ari, Musoning onasi, Isaning izdoshlariga, farishtalarga, yer va yetti qat osmonlarga vahiy yuborgani zikr qilinadi.
Shuningdek, Odam Ato (alayhissalom)dan boshlab barcha payg'ambarlarga (ularga Allohning salomi bo'lsin) vahiy kelgan. Bu haqda Qur'onda shunday deyiladi:
"Nuh va undan keyingi payg'ambarlar uchun vahiy qilganimizdek, senga ham (Muhammad) vahiy qildik. Shuningdek, Ibrohim, Ismoil, Ishoq, Ya'qub va uning zurriyotlariga, Iso, Ayyub, Yunus, Horun, Sulaymonlarga ham vahiy yubordik. Dovudga esa Zaburni nozil qildik", – deyiladi ("Niso" surasi, 163-oyat).
Bundan tashqari, "Senga ushbu Qur'onni vahiy qilish orqali eng go'zal qissalarni bayon qilamiz" deb, Qur'onning ham vahiy orqali nozil bo'lgani aytiladi ("Yusuf" surasi, 3-oyat).
Vahiy qanday bo'lishi va qanday ta'sir qilishi bizga noma'lum. Bu Alloh va payg'ambar o'rtasidagi sirli muloqot holatidir. Ba'zida vahiy haqiqiy tush ko'rinishida kelgani, ba'zida Jabroil farishta inson qiyofasida yoki o'z holida kelib, vahiy yetkazgani aytiladi. Mi'roj voqeasida esa Payg'ambarimiz (sallallohu alayhi va sallam) pardali holda Alloh taolo bilan so'zlashib, besh vaqt namoz va "Baqara" surasining oxirgi ikki oyatini olgani ma'lum.
Oisha onamizdan (Alloh undan rozi bo'lsin) rivoyat qilingan hadisda Horis ibn Hishom Haq elchisidan (sallallohu alayhi va sallam): "Sizga vahiy qanday keladi?" – deb so'raydi. Shunda Alloh elchisi (sallallohu alayhi va sallam):
"Ba'zida qo'ng'iroq ovozidek bo'ladi, bu menga juda og'ir tushadi, lekin aytilganini anglab olganimdan so'ng, yengillik his qilaman. Ba'zida farishta inson qiyofasida kelib gapiradi, men uning aytganlarini tushunib olaman"
,– deb javob beradi. Oisha onamiz (Alloh undan rozi bo'lsin) shunday deydi: "Qattiq sovuq bir kuni u zotga vahiy kelganini va undan (vahiy) ajralganda peshonasidan sovuq ter chiqqanini ko'rdim", – degan (Tirmiziy).
Ishonchli hadislarda "Payg'ambarimizga (sallallohu alayhi va sallam) vahiy kelganda, u zot juda tashvishlanib, yuzi oqarib ketardi. Shuningdek, Haq elchisi (sallallohu alayhi va sallam) vahiy kelganda boshini egib turardi. Sahobalar ham boshlarini egib olishardi. Vahiy tugagach, boshini ko'tarardi" deyiladi (Muslim).
Tayyorladi: Hasan AMANKUL
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.