Payg'ambarimiz hazrat Muhammad (s.a.v.) hazil qilganmi?

Dinimizda har bir ishning o'z mezoni bor. Chunki haddan oshish maqbul emas. Xuddi shuningdek, hazil qilishning ham o'ziga xos odobi bor. Imom Tirmiziyning hadis to'plamida shunday voqea keltiriladi. Sahobalar insoniyatning eng ulug'iga: «Ey Allohning elchisi! Siz biz bilan hazil qilasizmi?» deb so'rashganida, Payg'ambarimiz (u kishiga Allohning salovoti va salomi bo'lsin): «Albatta, hazil qilaman. Lekin faqat rost gapni aytaman», deb javob berganlar.

Xuddi shu hadis to'plamida yozilishicha, Payg'ambarimizga (u kishiga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) bir kampir kelib: «Ey Allohning elchisi! Allohdan meni jannatga kiritishini so'rab bering», deb iltimos qiladi. Shunda Alloh elchisi: «Darhaqiqat, qari kishi jannatga kirmaydi», deb javob berganlar. Bu javobdan ko'ziga yosh olgan kampirga: «Qari kishi kampir holida jannatga kirmaydi», ya'ni jannatga yosh holatda kirishini aytmoqchi bo'lganlar. Bundan ko'rinib turibdiki, hazilning odobi rostlikka asoslanishi, yolg'on va hurmatsizlikdan xoli bo'lishi kerak. Bu borada ajdodlarimiz ham «Hazil qilsang ham, adolat bilan qil» deb bejiz aytmaganlar.

Bir kishi: «Hazil qilish yaxshilikka olib bormaydi», deganida, Sufyon ibn Uyayna: «Yo'q, unday emas. O'z o'rnida hazil qila oladigan odam uchun bu – sunnat», deganlar. Alloh elchisi (u kishiga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) odamga hazil qilganlarida uning kamchiligini emas, balki martabasini ko'tarishni maqsad qilganlar. Sahoba Anas ibn Molikga (u kishiga Alloh rozi bo'lsin) «Ey ikki quloq egasi» deb hazil qilgan Payg'ambar bu so'zlari bilan Anasning ziyrakligini ko'rsatmoqchi bo'lganlar. Ya'ni Payg'ambar hazilining ma'nosi – musulmon birodariga quvonch ulashish. Har bir musulmonga ibrat bo'lgan Alloh elchisining (u kishiga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) bu amali – hammamiz uchun tarbiya.

Payg'ambarimiz hazil qilganlarida hech kimning ko'ngliga tegmay, har bir so'zni odamiga qarab o'rinli ayta olganlar. Bir safar qurbonlikka xo'roz so'ymoqchi bo'lgan hazrati Bilol (u kishiga Alloh rozi bo'lsin) bu ish dinimizda qandayligini Payg'ambarimizdan (u kishiga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) so'raydi. Shunda Alloh elchisi: «Azonchi azonchini qurbon qiladimi?» deb hazil qilib, xo'roz qurbonlikka so'yilmasligini chiroyli tarzda tushuntirganlar. Yana bir misol: bir safarda ismi «kema» ma'nosini anglatuvchi Safinа ismli sahobaga orqasiga yuk orttiradi. Buni ko'rgan Payg'ambarimiz (u kishiga Allohning salovoti va salomi bo'lsin): «Mana, endi chinakam "kema" ("safina") bo'lding», deb hazil qilganlar. Yana bir safar tuya minib olishni so'ragan kishiga: «Men seni tuyani bolasiga mindiray», deb javob berganlar. O'sha odam: «Men tuyani bolasiga qanday minaman?» deb hayron bo'lganida: «Tuya tuyaning bolasidan tug'ilmaydimi? Har bir tuya bir tuyaning bolasi emasmi?» deb hazil qilganlar (Abu Dovud).

O'zini mo'min deb bilgan har bir musulmon hazil qilishda odobni saqlashi lozim. Payg'ambarimizning «Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan bo'lsa, yaxshi so'z gapirsin yoki jim tursin» degan muborak so'zlari hazil qilayotganimizda ham yodimizda bo'lishi kerakligini anglatadi. Zero, ajdodlarimiz aytganidek, «Har so'zning bir zili bor».

Eldos Jumadil

"Imon" jurnali, №9, 2024 yil