Paypoq ustiga mas'h tortish joizmi?

Islom olimlari tahorat olayotganda oyoqqa kiyiladigan teri va shunga o‘xshash qattiq va bardavom materiallardan tayyorlangan mestlar ustiga mas'h tortish Rasulullohning (s.a.s.) sunnati bilan sobit bo‘lganiga (Buhârî, Vudû’, 35, 48 [182, 202]; Muslim, Tahâret, 72-73 [272-273]) ittifoq qilganlar. Biroq paypoq ustiga mas'h tortish masalasida turli fikrlar mavjud. Bu ixtilof, avvalo Rasulullohdan (s.a.s.) paypoq va oyoq kiyimi ustiga mas'h tortganlariga oid rivoyatlarning ishonchliligi borasidagi tafovutlardan kelib chiqqan. Shuningdek, Payg‘ambarimiz (s.a.s.) mas'h tortgan paypoqlarning qanday bo‘lgani haqida ham turli qarashlar bildirilgan. (Ibn Rushd, Bidâyetü’l-müctehid, 1/25-27)

Hanafiy mazhabida afzal ko‘rilgan qarashga ko‘ra, quyidagi shartlarga javob beradigan paypoqlar ustiga mas'h tortish joizdir:

a) Oyoqqa kiyilganda oddiy yurishda taxminan 5 km (eng kamida bir fersah) yoki undan ko‘proq yurishga bardosh bera olishi,

b) Oyoqqa kiyilganda bog‘ichsiz ham turadigan darajada mustahkam va qalin bo‘lishi,

c) Oyoqni to‘piq suyaklari bilan birga to‘liq yopishi,

d) Suvni shimib, darhol oyoqqa suv o‘tkazmasligi,

e) Ichini ko‘rsatmaydigan darajada qalin bo‘lishi kerak.

f) Har bir mestda — oyoq barmog‘ining kichigi bilan — uch barmoq miqdorida teshik, yirtiq yoki so‘kik bo‘lmasligi lozim. (Merğînânî, el-Hidâye, 1/32; Mehmed Zihni, Ni‘met-i İslâm, 132, 133)

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu