PENSIYA JAMGʻARMASIDAN ZAKOT BERILADIMI?

Qozogʻistonning amaldagi pensiya tizimi koʻp bosqichli hisoblanadi. Birinchi bosqich davlat byudjeti hisobidan pensiya toʻlovlarini (umumiy va bazaviy pensiya toʻlovlari) oʻz ichiga oladi.

Ikkinchi bosqich xodimlarning 10% majburiy pensiya badallarini va ish beruvchilarning zararli sharoitda ishlovchi xodimlar daromadidan 5% miqdoridagi majburiy kasbiy pensiya badallarini oʻz ichiga olgan majburiy jamgʻarib boriladigan tizimni anglatadi.

Uchinchi bosqich – ixtiyoriy pensiya badallari hisobidan pensiya toʻlovlari amalga oshiriladigan ixtiyoriy jamgʻarib boriladigan tizim.

Aslida zakot beriladigan mol-mulk "toʻliq mulk" boʻlishi shart. Yaʼni zakot beruvchining oʻsha molga toʻliq egalik qilishi, uni oʻz ixtiyori bilan ishlata olishi va qoʻlida boʻlishi lozim.

Qurʼoni Karimda: "Ularning mol-mulkidan zakot, sadaqa ol" («Tavba» surasi, 103-oyat), "Ularning qoʻlidagi mol-dunyoda sadaqa soʻragan miskinlar va sadaqadan mahrum qolgan kambagʻallarning ham haqqi bor" («Zariyat» surasi, 19-oyat), – deyiladi.

Shuningdek, Paygʻambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi boʻlsin): "Alloh Taolo ularga mol-mulkidan zakotni farz qilib, boylardan olib kambagʻallarga berishni buyurdi", – degan (Nasaiy).

Shu sababli shariat pensiya jamgʻarmasida toʻplangan puldan zakot berishni majburiy qilmaydi. Chunki qonunda koʻrsatilgan ayrim holatlar bundan mustasno, Qozogʻiston fuqarosining oʻz hisobidagi mablagʻni muddatidan oldin olishiga qonun bilan cheklov qoʻyilgan.

Hanafiya mazhabi boʻyicha oʻtgan yillar uchun umuman zakot berilmaydi. Qoʻlga tekkan kundan boshlab zakot hisoblanadi deyilgan ("Fath babu-l-gʻinoya", 2/9).

Hazrati Ali (Alloh undan rozi boʻlsin): "Dimor (toʻliq egalik qilinmagan, qoʻlda boʻlmagan) mol-mulkdan zakot berilmaydi", – degan.

Chunki zakot beriladigan mol-mulkda oʻsish xususiyati boʻlishi kerak. Oʻz ixtiyori bilan ishlata olmaydigan mol-mulkda esa oʻsish xususiyati boʻlmaydi ("Hidoya", 2/159). Demak, pensiya jamgʻarmasida toʻplangan mablagʻdan hech kim zakot berishga buyurilmaydi. Faqat muddati yetib yoki boshqa sabablar bilan pensiya jamgʻarmasidan qoʻliga tekkan puldan zakot beriladi. Pul jamgʻarmada yotgan kunlari uchun zakot olinmaydi.

Tayyorladi: Hasan AMANKUL