Питир садақани пул билан бериш мумкинми?

Аллоҳ таоло Қуръонда шундай дейди:

«(Садақа бериб) ўзини поклаган ва Роббисининг исмини эсга олган ҳамда намоз ўқиган одам, албатта, муродига етади», – дейилган («Аъла» сураси, 14-15 оятлар).

Касир ибн Абдуллоҳдан, отасидан ва бобосидан ривоят қилинган ҳадисда: «Аллоҳ расулидан (унга Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин) ушбу оят ҳақида сўрашганда, у: «Бу оят фитр садақа ҳақида нозил қилинган», – деб жавоб берган.

Аллоҳ расули (унга Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин) рўза тутган инсонни ёмон сўзлар ва нохуш ишлардан поклаш ҳамда камбағалларни овқатлантириш учун фитр садақани фарз қилди.

«Ким уни (айт) намозидан олдин берса, у закот сифатида қабул қилинади, агар намоздан кейин берса, оддий садақа ҳисобланади», деди (Абу Довуд, Ибн Можа).

Ҳанафий мазҳабида фитр садақа икки килограмм буғдой (ун, талқан ва ҳ.к.) ёки майиз билан ёки тўрт килограмм хурмо ё арпа билан ҳисобланади. Бироқ озиқ-овқат ўрнига фитр садақани унинг пул қийматида бериш афзал ҳисобланади («Ал-фатова ал-ҳиндия», 1/210-211).

Ҳозирги кунда буғдойнинг ўзи эмас, ун, талқан каби маҳсулотлари кўпроқ ишлатилади. Шунинг учун Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси фитр садақани ун билан ҳисоблашга фатво берган. 2021 йилда фитр садақаси миқдори 420 тенге этиб белгиланди. Бу миқдор икки килограмм уннинг ўртача нархига асосланиб ҳисобланди. Ун нархи ҚМДБнинг шаҳар ва вилоят вакилликлари берган маълумотлар асосида аниқланди.

Мол-мулки нисоб миқдорига етмаган, яъни аҳволи оғир одам фитр садақа беришга мажбур эмас, аммо савоб учун берса, ўзи ихтиёр. Лекин садақани ўзидан ҳам аҳволи ёмонроқ кишига бериш маъқул. Вафот этганлар ва она қорнидаги бола учун фитр садақа берилмайди.

Тайёрлади: Ҳасан АМАНҚУЛ

«Мунара» газетаси, №7, 2021 йил