QABR OLAMI QANDAY OLAM?

Qabr – oxirat manzillarining birinchi bosqichi. Uni barzax olami deb ham atashadi. Bu – dunyodan o‘tgan insonlarning qiyomat boshlanguncha bo‘ladigan joyi. Ya’ni, bu dunyo bilan Qiyomat kuni orasini ajratib turuvchi olam bo‘lgani uchun barzax olami deyiladi.

Alloh taolo Qur’onda shunday deydi: «Ularning birortasiga o‘lim kelganida: “Robbim! Meni (dunyoga) qaytar! Balki men qoldirganimda (dunyoda) yaxshi amal qilarman”, – deydi. Yo‘q, bu uning aytgan bir so‘zidan iborat. Ularning orqasida qayta tiriladigan kungacha to‘siq (barzax) bor», – degan («Mu’minun» surasi, 99-100-oyatlar).

Ahl as-sunna e’tiqodiga ko‘ra, har bir inson dunyodan o‘tgach, qabrga dafn qilinadimi, qilinmaydimi, hatto suvga cho‘kib, yong‘in yoki hayvonlar tomonidan yeb yuborilgan bo‘lsa ham, o‘z amali bo‘yicha hisob beradi va savol-javob qilinadi. Allohning elchisi (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) qabr boshida shunday degan:

«Birodarlaringiz uchun Allohdan mag‘firat so‘ranglar va ular uchun panoh tilanglar. Chunki ular hozir hisob qilinmoqda», – degan.

Shuningdek, hadislarda aytilishicha, inson qabrga dafn qilingach, unga Munkar va Nakir degan ikki farishta kelib, savol beradi. Agar mo‘min banda bo‘lsa, farishtalar: «Robbing kim?» desa, «Robbim – Alloh», «Dining nima?» desa, «Dinigim – Islom», «Sizlarga yuborilgan kishi kim?» desa, «U – Allohning elchisi», – deb javob beradi. Shunda osmondan bir nido: «Bandam rost gapirgani uchun unga (qabri)ga jannatdan (to‘shak) to‘shanglar, uni jannatdan kiyingizlar va unga jannatga qarab eshik ochinglar!» – deyiladi. Unga (jannatning) shabadasi va yoqimli hidi kelib turadi va qabri ko‘zi yetgan joyigacha kengaytiriladi», – deyiladi.

Agar munofiq (ikkiyuzlama) inson bo‘lsa, farishtalar savol berganda: «Bilmayman, odamlar nima desa, men ham shuni takrorlab yurardim. U kishining kimligini bilmayman», – deydi. Shunda ikki farishta: «Sen shunday deysan deb bilgan edik», – deydi. So‘ngra yerga: «Unga yaqinlash», – degan amr beriladi. Yer yaqinlashib, uni qovurg‘alari bir-biriga qadalguncha siqadi. Shunday qilib, Alloh taolo uni o‘rnidan tiriltirib turgizguncha, ya’ni Qiyomat kunigacha azobda yotadi», – deyiladi. Ya’ni, dunyodan o‘tgan kishi imonsiz yoki munofiq bo‘lsa, ikki farishtaning savollariga javob bera olmaydi, do‘zax eshiklari ochilib, u yerdagi azob alomatlari ko‘rsatiladi.

Xulosa qilib aytganda, hadislarda aytilganidek, qabr jannat bog‘laridan bir bog‘ yoki do‘zax chuqurlaridan bir chuqurdir. Shuning uchun banda imonsiz bo‘lsa, qabrida azob chekadi, imonli bo‘lsa, ne’matga to‘lishadi. Bu vaqt inson dunyodan o‘tgan paytdan boshlab, Qiyomatga, ya’ni qayta tiriladigan kungacha davom etadi. Alloh taolo hammamizni qabr azobidan, do‘zax olovidan asrasin va jannat ahllari qatoridan bo‘lishni nasib qilsin!

Medet QURMASHULI

«Imon» jurnali, №8, 2024 yil