Namoz vaqtlariQabristonlarni ziyorat qilish, bu orqali o‘limni eslash va u yerda yotganlardan ibrat olish dinimiz tavsiya qilgan amallardandir.
Qabr ziyoratiga borgan kishi oxiratni eslashi, dunyoning o‘tkinchi ekanini va bir kun o‘zi ham vafot etishini o‘ylashi lozim. Hazrati Payg‘ambar (s.a.s.) tunlari Baqi‘ qabristoniga borar va “Mo‘minlar yurti ahliga salom bo‘lsin. Inshaalloh, biz ham sizlarga qo‘shilamiz. Bizlar va sizlar uchun Allohdan salomatlik so‘rayman; Allohim, Baqi‘ qabristonidagilarni mag‘firat qil.” (Muslim, Janoiz, 102 [974]) deb duo qilardilar. Qabr ziyoratiga borgan kishi marhum uchun duo qilishi va Qur’on tilovat qilib savobini u yerdagilarning ruhlariga bag‘ishlashi ma’qul bo‘ladi.
Lekin qabr va ziyoratgohlarni ziyorat qilishda Islomning mohiyatiga va tavhid aqidasiga zid, e’tiqod nuqtai nazaridan zararli bo‘lgan harakat va xatti-harakatlardan yiroq bo‘lish kerak. Qabr boshida baland ovozda yig‘lab, shovqin ko‘tarish, qabr panjarasi va toshlarini o‘pish, ularga yopishib yig‘lash Islomga mos kelmaydi. Ziyoratgohlarda yotganlarni insondan yuqori mavjudot deb bilish; bu zotlarning duolari qabul bo‘lishiga, ilohiy qudratlari borligiga ishonish to‘g‘ri emas. Ba’zi ehtiyoj va tilaklarni ularga aytish, ulardan yordam kutish, bu ziyoratlarni diniy majburiyat deb bilish; mato bog‘lash, sham yoqish, qurbonlik qilish, shakar va boshqa oziq-ovqat mahsulotlarini tarqatib ulardan yordam so‘rash kabi harakatlar ham tavhid dini bo‘lgan Islomga mos kelmaydi. Vafot etganlardan yordam kutish va ulardan nimanidir umid qilish iymon nuqtai nazaridan xavfli xatti-harakatdir.
Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.