QADR TUNINING FAZILATI NIMADA?

Qadr tunining nomi "qadr" so‘zi qadrlash, taqdir, torayish ma'nolarini anglatadi. Bu tun Alloh taolo farishtalarga amr qilib, Qur'on Karimni Lauh al-Mahfuzdan (barcha mavjudotlarning taqdiri yozilgan kitob) Bayt al-‘Izzaga (dunyo osmoniga) nozil qilgan muborak tun hisoblanadi. Bu haqda Alloh taolo Qur'onda shunday deydi:

إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ

«Albatta, Biz Qur'onni Qadr tunida nozil qildik» [1]. Shundan so‘ng 23 yil davomida turli sabab va voqealarga ko‘ra Payg‘ambarimizga (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) vahiy qilib turilgan.

Bu tuning fazilati haqida Alloh taolo yana Qur'onda bunday deydi:

لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ

«Qadr tuni ming oydan ham yaxshiroqdir» [2].

Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) aytganlar:

مَن قَامَ لَيْلَةَ القَدْرِ إيمَانًا واحْتِسَابًا، غُفِرَ له ما تَقَدَّمَ مِن ذَنْبِهِ

«Kim Qadr tunini iymon va savob umidida (ibodat bilan) o‘tkazsa, avvalgi gunohlari kechiriladi» [3], – deganlar.

Anas ibn Molik (Alloh undan rozi bo‘lsin) rivoyat qiladi: "Ramazon kelganda Rasululloh (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin): "Sizlarga bu oy keldi! Unda ming oydan ham yaxshiroq bir tun bor. Kim bu tunni beparvo o‘tkazsa, uning barcha yaxshiliklaridan bebahra qoladi. Uning barcha yaxshiliklaridan faqat haqiqiy mahrum odamgina ajraladi" [4].

Imom Mujohid: "Qadr tunida qilinadigan amal (namoz, Qur'on o‘qish, sadaqa berish) ming oy davomida qilinadigan amaldan afzal" [5] – deganlar. Hofiz Ibn Rajab esa: "Qadr tunini o‘tkazib yuborganimni qoplash uchun undan foydalanaman, chunki bu tun butun umrga teng!" [6] – deganlar.

Qadr tuni Ramazonning qaysi tunida bo‘ladi?
Javob: Qadr tunining Ramazon oyining qaysi tuniga to‘g‘ri kelishi haqida ikki rivoyat bor:

1. So‘nggi o‘n kunning toq tunlari. Oisha (Alloh undan rozi bo‘lsin) onamiz: "Qadr tunini Ramazonning so‘nggi o‘n kunining toq tunlaridan izlanglar" [7], – degan hadis rivoyat qilgan. Ibn Abbosdan (Alloh undan rozi bo‘lsin) ham: "Qadr tunini Ramazonning so‘nggi o‘n kunidan, qolgan to‘qqizinchi, yettinchi va beshinchi tunlardan izlanglar" [8], – degan rivoyat bor.

2. Yigirma yettinchi tun: Ibn Umardan rivoyat qilingan hadishda Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin):

تَحرُّوا ليلَةَ القَدْرِ في السَّبْعِ الأواخِرِ

«Qadr tunini yigirma yettinchi tundan izlanglar» [9], – deganlar.

Ubay ibn Ka‘b Qadr tuni haqida shunday deydi: "Allohga qasam! Albatta, men bu tunning qaysi ekanini bilaman. Bilishimcha, Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) ibodat qilishga buyurgan tun – bu yigirma yettinchi tun" [10].

Abdulloh ibn Abbos (Alloh undan rozi bo‘lsin) rivoyat qilgan yana bir hadishda aytiladi: "Payg‘ambar (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) huzuriga bir qari kishi kelib: "Ey Allohning Rasuli! Men kasal va keksaman, tunlari ibodat qilish menga og‘ir. Menga bir tunni ko‘rsating, Alloh taolo Qadr tuniga to‘g‘ri kelishini nasib qilsin", – deydi. Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin): "Yettinchi (27) tunida tur", – deb javob berganlar" [11].

Bu muborak tuning yashirilishining sababi – ajalu qiyomat kunining yashirilgani kabi, musulmonlarni ko‘proq ibodat qilishga, g‘aflatda va sustkashlikda qolmaslikka undash uchun bo‘lsa kerak [12].

"Ramazon ro‘zasiga oid fatvolar" kitobidan

• [1] "Qadr" surasi, 1-oyat.

• [2] "Qadr" surasi, 3-oyat.

• [3] Buxoriy, №1901.

• [4] Ibn Moja, 1/289.

• [5] Ibn Kasir, "Muxtasar tafsir", 3/659.

• [6] "Latoiful maorif", 191.

• [7] Buxoriy, №2020. Muslim, №1169.

• [8] Buxoriy, №2021.

• [9] Muslim, №1165.

• [10] Muslim, №762.

• [11] Ahmad, №2149.

• [12] "Tafsiru al-Munir", 338-bet