Qandil kechalarida ro‘za tutish bilan bog‘liq diniy bir majburiyat bormi?

Hz. Payg‘ambar (s.a.v.) shunday deganlar: “Sha’bon oyining o‘n beshinchi kechasi (ya’ni Barat kechasi) bo‘lsa, o kechani ibodat bilan o‘tkazinglar, kunduzida esa ro‘za tutinglar. Alloh o kecha quyosh botishi bilan dunyo osmoniga (rahmati bilan) namoyon bo‘ladi va tong otguncha shunday deydi: ‘Mendan mag‘firat so‘rayotgan bormi, uni mag‘firat qilay? Mendan rizq so‘rayotgan bormi, unga rizq beray? Musibatga uchragan bormi, unga salomatlik beray? Yana so‘rayotgan bormi…’” (Ibn Moja, Iqâmetü's-salavât, 191 [1388]; qarang: Termiziy, Savm, 39 [739]) Boshqa tomondan, Hz. Payg‘ambar (s.a.v.) Zulhijja oyining dastlabki to‘qqiz kuni (Abu Dovud, Savm, 61 [2437]; Nasoiy, Siyam, 70 [2372]), dushanba va payshanba kunlari, Ashuro va Arafat kunlari ro‘za tutar edilar (Muslim, Siyam, 196-197 [1162]; Nasoiy, Siyam, 70 [2372]; Ibn Moja, Siyam, 41-42 [1733, 1739-1740]), dushanba kuni ro‘za tutish haqida so‘raganlarga esa: “Bugun men tug‘ilgan va Payg‘ambar qilib yuborilgan -yoki Qur’on menga vahiy qilingan- kundir.” (Muslim, Siyam, 197-198 [1162]) deb javob berar edilar.

Shu va shunga o‘xshash rivoyatlarga asoslanib, ba’zi islom olimlari diniy jihatdan fazilatli sanalgan boshqa kun va kechalarni ham ibodat bilan o‘tkazish mustahab ekanini aytganlar.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu