Qandil kechalariga xos bir namoz yoki ibodat turi bormi? Muborak kechalarni qanday baholash kerak?

Hazrati Payg‘ambar (s.a.s.) ba’zi muborak kun va kechalarni qadrlashni tavsiya qilgan (Buhârî, Savm, 6 [1901]; Muslim, Salâtü’l-müsâfirîn, 175 [760]; Bayhaqiy, Ma‘rifetü’s-sünen ve’l-âsâr, 4/420 [6676]), o‘zlari ham bunday kechalarni qadrlaganlar. (Tirmiziy, Savm, 39 [739]; Ibn Moja, Iqâmetü's-salavât, 191 [1389]; qarang: Navaviy, al-Majmû‘, 5/42-43) Biroq bu kun va kechalarga xos alohida bir namoz yoki ibodat shakli haqida gapirmaganlar. Shu munosabat bilan, muborak kun va kechalarni mag‘firat va hayotimizni tartibga solish uchun imkoniyat deb bilishimiz lozim. Demak, mo‘minlar qandil kechalarida hayot yo‘llarini ko‘zdan kechirishlari, xato va gunohlari uchun tavba qilishlari, duo qilib, Qur’on o‘qib va anglashga harakat qilib, qazo yoki nafl namozlar o‘qib bu imkoniyatlardan foydalanishlari kerak.

Qandil kechalarining kunduzida, ya’ni kechadan keyingi ertasi kuni ro‘za tutish mustahabdir. Chunki Hazrati Payg‘ambar (s.a.s.): “Sha’bonning o‘n beshinchi kechasi (ya’ni barot kechasi) bo‘lsa, o‘sha kechani ibodat bilan o‘tkazinglar, kunduzida esa ro‘za tutinglar. Alloh o‘sha kechada quyosh botishi bilan dunyo osmoniga (rahmati bilan) nuzul qiladi va tong otguncha shunday deydi: ‘Yo‘qmi mendan mag‘firat so‘rayotgan, uni mag‘firat qilay; yo‘qmi mendan rizq so‘rayotgan, unga rizq beray; yo‘qmi musibatga uchragan, unga salomatlik ato etay; yo‘qmi so‘rovchi...’” (Ibn Moja, Iqâmetü's-salavât, 191 [1388]; qarang: Tirmiziy, Savm, 39 [739]) deganlar.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu