Qaysi holatlarda tahorat o‘rniga tayammum qilinadi?

Tayammum, ayrim holatlarda tahorat va g‘usl o‘rniga o‘tadigan istisnoiy amaldir va faqat ma’lum bir uzr bo‘lsa amalga oshiriladi. Agar tahorat va g‘usl uchun suv topilmasa yoki topilsa ham foydalanish imkoni bo‘lmasa, ikkalasi o‘rniga tayammum qilinadi.

Tayammum suv topilmaganda qilinishi Qur’oni karim oyatlarida ochiq-oydin bayon qilingan. (an-Niso, 4/43; al-Moida, 5/6) Tayammumga oid hadislar ham suv topilmaganda tayammum qilish mumkinligi haqidagi Qur’on hukmini tasdiqlaydi. Rasululloh (s.a.v.) bir chekkada o‘tirib, jamoat namoziga qatnashmayotgan kishini ko‘rib, “Ey falonchi! Nega jamoatga qatnashmading?” deb so‘raganlarida, u kishi, “Ey Allohning Rasuli, junub bo‘ldim, suv yo‘q”, deb javob bergan. Shunda Payg‘ambar (s.a.v.) “Tuproqdan foydalan, u senga yetarlidir.” deganlar. (Buxoriy, Tayammum, 9 [348]; Muslim, Masojid, 312 [682])

Tayammum quyidagi holatlarda qilinadi:

a) Tahorat yoki g‘uslga yetadigan miqdorda suv topilmasa,

b) Suv bo‘lsa ham, unga yetish imkoni bo‘lmasa,

c) Suv bo‘lsa ham, havo juda sovuq bo‘lsa, cho‘miladigan joy topilmasa va shu kabi to‘siqlar sababli suvdan foydalanish imkoni bo‘lmasa,

d) Sog‘liq nuqtai nazaridan suvdan foydalanish zararli bo‘lsa,

e) Yuvinsa yoki tahorat a’zolarini yuvsa, kasallik yuzaga chiqsa, kasalligi kuchaysa yoki tuzalish muddati cho‘zilsa,

f) Tananing yoki tahorat a’zolarining yarmidan ko‘pi yara, kuyik va shu kabi sabablar bilan yuvib bo‘lmaydigan bo‘lsa.

Uzvlarining yarmidan kamida yara bo‘lgan kishi esa sog‘lom a’zolarini yuvadi, yaralilarini mash qiladi. Bu borada bir rivoyatda aytilishicha, junub bo‘lgan yarador kishiga g‘usl qilish buyurilgan, u yuvingan va shu sababli vafot etgan. Bu xabar Rasulullohga (s.a.v.) yetkazilganda, “Ularni o‘ldirishibdi! ...Holbuki unga tayammum kifoya edi.” (Abu Dovud, Tohorat, 122 [336]) deganlar.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu