Qilingan xayr yoki o‘qilgan Qur’on savobi vafot etgan kishiga bag‘ishlanishi mumkinmi?

Qilingan ibodat va xayrlarning savobini boshqasiga bag‘ishlash joizdir. Kishi o‘qigan Qur’on, qilgan hatm yoki amalga oshirgan xayrining savobini boshqasiga bag‘ishlashi mumkin. Savob bag‘ishlangan kishi tirik bo‘ladimi, vafot etgan bo‘ladimi, undan foyda olishi umid qilinadi. Chunki Rasululloh (s.a.s.) janozaga Fotiha surasini o‘qiganlari va buni tavsiya qilganlari (Ibn Moja, Janoiz, 22 [1495, 1496]), shuningdek, Abdulloh ibn Umar (r.a.) o‘liklarning ruhiga Baqara surasidan o‘qishni ma’qul ko‘rganlari rivoyat qilinadi (Bayhaqiy, as-Sunan al-kubro, 4/93 [7068]). Boshqasi tomonidan bag‘ishlangan savob bilan bir kishining o‘zi ado etishi lozim bo‘lgan ibodat qarzlari o‘lanmaydi, biroq bu savob va yaxshiliklarining ko‘payishiga va darajasining yuksalishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Bani Salama qabilasidan bir kishi ota-onasi vafotidan so‘ng ularga yaxshilik qilish mumkinmi, deb so‘raganida, Rasululloh (s.a.s.) “Ha, ularga rahmat tilash, ular uchun istig‘for qilish, vasiyatlarini bajarish, qarindoshlari bilan aloqani uzmaslik va ularga nisbatan o‘z burchini ado etish, do‘stlariga hurmat va ikrom ko‘rsatishdir.” (Abu Dovud, Adab, 128 [5142]; Ibn Moja, Adab, 2 [3664]) deb javob berganlar.

Onasi to‘satdan vafot etganini, agar gapira olganida sadaqa qilishni vasiyat qilgan bo‘lar edi, deb o‘ylagan sahobiy onasi nomidan sadaqa qilsa, savobi unga yetadimi, deb so‘raganida; “Ha, yetadi. Uning nomidan sadaqa qil.” (Buxoriy, Vasoya, 19 [2760]; Muslim, Zakot, 51 [1004]) deb javob berganlar.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu