QURBON SO‘YISHNING MA'NOSI NIMA?

Qurbon – arab tilida «yaqinlashish» degan ma'noni anglatadi. Ya'ni, Yaratganga Uning rahmatiga loyiq ezgu amallar qilish orqali yaqinlashish. Shariatdagi istilohiy ma'nosi – Alloh taoloning roziligiga yaqinlashish niyati bilan ma'lum vaqtda, belgilangan qoidalar asosida hayvon so‘yish [1] .

Qurbon so‘yishning ma'no-mazmuni haqida Yaratgan Jabbor Haq shunday deydi:

لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ

«O‘zingiz yaxshi ko‘rgan narsani Alloh yo‘lida sarflamaguningizcha yaxshilikka erisha olmaysiz» [2] .

Oyati karimaning ma'nosi shuki, banda o‘z mol-mulkining eng yaxshilaridan ehson, sadaqa, zakot bermaguncha, Robbisining roziligiga erisha olmaydi. Demak, Alloh taolo roziligi uchun qurbonlik so‘yilganda musulmonning ixlos-niyati, Egasi amriga bo‘ysunishi sinovdan o‘tadi. Ibrohim payg‘ambar (unga Allohning salomi bo‘lsin) ham shunday sinovdan o‘tgan. Umuman, insoniyatga bu dunyoda mol-mulk oxirat azobidan saqlaydigan qalqon, Alloh roziligiga yetkazadigan sabab bo‘lishi uchun berilgan.

Alloh taolo hayvonning qoni to‘kilishiga, uning go‘shti va terisiga muhtoj emas. Qur'oni karim oyatida aytilganidek, Yaratganga kerak bo‘lgani bu emas, bandaning sof niyati, ixlosidir. Haq taolo bunday bayon qiladi:

لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَٰكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَىٰ مِنْكُمْ

«Allohga ularning go‘shti ham, qoni ham yetib bormaydi. Lekin Unga sizlarning taqvoingizgina yetadi» [3] .

Darhaqiqat, Alloh taolo uchun muhim bo‘lgani – ibodatning shakli emas, mazmunidir. Bandaning ixlosi va taqvosi eng asosiy o‘rinda turadi.

Qurbon so‘yish – Alloh taoloning ato etgan beqiyos ne'matlari va har yili salomatlik bilan yetib kelganimiz uchun shukronalik, hamda yil davomida qilgan gunoh-xatolarimizni yuvish uchun ado etiladigan ibodatdir. Shuningdek, musulmon so‘ygan hayvonining go‘shtidan farzandlariga, qarindosh-urug‘lariga, qo‘shnilariga ulashadi, kambag‘allar ham undan bahramand bo‘ladi. Shu orqali jamiyatda baraka, birlik, hamjihatlik, mehr-oqibat, qarindoshlik va totuvlik kuchayadi.

• [1] Raddu al-muxtar, 9/452.

• [2] “Oli Imron” surasi, 92-oyat.

• [3] “Haj” surasi, 37-oyat.