QURBONLIK O‘RNIGA SADAQA BERISH MUMKINMI?

Hanafiya mazhabiga ko‘ra, Qurbon hayiti kunlari qurbonlik qilish boy [1], muqim (safar qilmayotgan), ozod musulmonga – vojib.

Alloh taolo Qur’oni Karimda shunday deydi:

فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ

«Bas, Parvardigoring uchun namoz o‘qi va qurbonlik so‘y» [2], – deb aytadi.

Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) aytganlar:

مَنْ كَانَ لَهُ سَعَةٌ وَلَمَ يُضَحِّ فَلاَ يَقرَبَنَّ مُصَلَّاَنَا

«Kimda-kim imkoniyati bo‘la turib qurbonlik qilmasa, bizning namoz o‘qiydigan joyimizga yaqinlashmasin» [3], – deganlar. Bu ogohlantirish vojibni bajarmagan kishiga qaratilgan.

Yana bir hadishda shunday deyiladi:

مَنْ ذَبَحَ قَبْلَ الصَّلَاةِ فَلْيَذْبَحْ شَاةً مَكَانهَا وَمَنْ لَمَ يَكُنْ ذَبَحْ فَلْيَذْبَحْ عَلَى اسْمِ اللَّهِ

«Kim namozdan oldin qurbonligini so‘ysa, yana bir marta so‘ysin. Kim hali so‘ymagan bo‘lsa, Allohning nomi bilan so‘ysin» [4], – deyiladi.

Shuning uchun bizning mazhabda Qurbon hayiti kunlari qurbonlikni so‘ymay, uning pulini sadaqa qilib yuborish to‘g‘ri emas. Chunki shariatga ko‘ra, qurbonlik hayvonini so‘yib, qonini oqizish – majburiyatdir [5].

Biroq, agar sotib olingan qurbonlik hayvoni hayit kunlari so‘yilmay qolsa, uni tirik holda sadaqa qilinadi. Agar qurbonlik allaqachon so‘yilgan bo‘lsa, go‘shtining hammasi muhtojlarga tarqatiladi, o‘zi undan hech narsa yemaydi. Chunki vaqti o‘tib ketganidan so‘ng qurbonlik vojibi sadaqa vojibiga aylanadi. Agar hali qurbonlik uchun hayvon sotib olinmagan bo‘lsa, qurbonlik qiymaticha sadaqa qilinadi.

Demak, qurbonlik qilish vojib bo‘lgan kishi belgilangan hayvonni so‘yib, qon chiqarishi lozim.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Shariat va fatvo bo‘limi

• [1] Boy deb Qurbon hayiti kuni o‘zining va oilasining asosiy ehtiyojidan ortiq mol-mulki zakot nisobiga yetgan (85 gramm oltini, 40 ta qo‘yi, 30 ta qoramoli yoki 5 ta tuyasi bor) kishiga aytiladi.

• [2] Kavsar surasi, 2-oyat.

• [3] Ahmad rivoyat qilgan.

• [4] Muslim rivoyat qilgan.

• [5] Radd ul-muxtor, 9/454.