Namoz vaqtlariQurbonlik so‘yishning belgilangan vaqti bor. Qurbonlikni bu vaqtdan oldin yoki keyin so‘yish mumkin emas. Vaqtidan oldin so‘yilgan qurbonlik oddiy oila uchun so‘yilgan hayvon hisoblanadi va qurbonlik deb qabul qilinmaydi. Agar vaqtidan keyin so‘yilsa, uning go‘shti sadaqa qilinishi vojib bo‘ladi, o‘zi undan yemaydi[1].
Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin):
إن أول ما نبدأ به في يومنا هذا أن نصلي ثم نرجع فننحر من فعله فقد أصاب سنَّتنا ومن ذبح قبل فإنما هو لحم قدَّمه لأهله ليس من النُّسُك في شيء
«Albatta, bu kunda birinchi qiladigan ishimiz – namoz o‘qish. So‘ngra qaytib, qurbonlik so‘yamiz. Kim shunday qilsa, u bizning sunnatimizni bajargan bo‘ladi. Kim undan oldin hayvon so‘ysa, u faqat oilasini go‘sht bilan ta’minlagan bo‘ladi. Bu ibodat hisoblanmaydi», – dedilar[2].
Qurbon so‘yish vaqti – hayit namozi o‘qiladigan joylarda hayit namozidan keyin, hayit namozi o‘qilmaydigan qishloqlarda esa tong otganidan boshlab, hayitning uchinchi kuni quyosh botguncha davom etadi.
Shaharda yashovchi odam qurbonligini so‘yish uchun uni hayit namozi o‘qilmaydigan qishloqqa yuborsa va u yerda tong otgandan keyin so‘yilsa, bu ham to‘g‘ri bo‘ladi. Chunki qurbonlik egasining yashash joyi emas, qurbonlik so‘yiladigan joy hisobga olinadi.
Agar kuchli sovuq, suv toshqini, qalin qor yoki boshqa asosli sabablar bilan hayit namozi o‘qilmay qolsa, qurbonlik hayvoni taxminan hayit namozi o‘qiladigan vaqt o‘tgandan keyin, ya’ni quyosh chiqqanidan bir soat o‘tgach so‘yiladi.
Agar bir kun hayit kuni deb hisoblanib, odamlar o‘sha kuni hayit namozini o‘qib, qurbonlik so‘ysalar, keyin u kun arafaning kuni ekani ma’lum bo‘lsa, o‘qilgan namoz va so‘yilgan qurbonlik to‘g‘ri bo‘ladi[3]. Lekin hayit kuni hali kelmaganini bilgan holda so‘yilgan qurbonlik oddiy sadaqa bo‘lib qoladi. O‘zbek urf-odatida uchraydigan "cheklik marosimi" shunga o‘xshash.
Qurbonlikni kunduzi ham, kechasi ham so‘yish mumkin. Lekin kechasi qurbon so‘yish makruh deyilgan[4]. Shuningdek, qurbonlikni hayitning birinchi kuni so‘yish afzal[5].
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Shariat va fatvo bo‘limi
[1] Al-mufassal fi al-fiqh al-hanafi, 216.
[2] Buxoriy, Muslim, Abu Dovud, Termiziy rivoyat qilgan.
[3] Radd ul-muxtar, 6/319.
[4] Fath bab al-g‘inoya, 3/76.
[5] Kitob al-ixtiyor, 4/260.
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.